1000 yıllık Murtaza Kalesi zamana karşı
Doğu Roma devrinde yapıldığı bilinen ve yaklaşık 1830 rakımda yer alan kalenin, tarih boyunca savunma ve askeri emellerle kullanıldığı bedellendiriliyor.
Giriş kapısı, 6 burç ve vücut duvarları günümüze ulaşan tarihi kale, Vilayet Kültür ve Turizm Müdürlüğünce 2009’da yapılan yüzey araştırmalarıyla Niğde Kültür Envanterine alındı.
Arkeolog Mustafa Eryaman, Murtaza Kalesi’nin “Andulus Kalesi” olarak da söz edildiğini söyledi.
Kalenin Melendiz Ovası’na yol veren bir geçit olduğunu anlatan Eryaman, yapının geçitteki bölgeye hakimiyet sağlayan bir kaya kütlesinin üzerinde kurulduğunu lisana getirdi.
Orta Çağ’da bu cins kaya kütlelerinin doğal kale vasfında olduğuna dikkati çeken Eryaman, şöyle konuştu:
“60 metre yüksekliğinde doğal bir kaya üzerine kurulu, batı tarafta eğim veren toplam 6 burçtan oluşan bir duvar yapılarak iç kale vasfı oluşturulmuş. Kalenin duvarları batı, güney ve kuzey cephelerinde şekillendirilmiş. Buradaki kale duvarlarına baktığımızda, dışarıdan ortalama 20 metre yüksekliğe sahip ve toplamda 6 burçla desteklenmiş. Burçlar savunmaya yönelik, mümkün bir taarruz durumunda karşı koymaları için. Kalenin girişi güneybatıda epey yüksek, anıtsal bir giriş kapısı günümüze ulaşmış. Burçlar ve kale vücut duvarlarının büyük oranda günümüze ulaştığını görüyoruz. Kale, 1000 yıllık bir geçmişe sahip ve Doğu Roma devrinde kullanıldığını biliyoruz. Anadolu Selçuklu devrinde de bu vadi, Melendiz Dağları’nın su kaynakları ve tarım alanları müdafaa maksadıyla kullanıldı.”
700-800 yıl boyunca farklı hedeflerle kullanıldığı değerlendiriliyor
Eryaman, Melendiz Ovası’nın büyük bir bölge olduğunu ve Murtaza Kalesi üzere yapıların başka geçitlerde de görüldüğünü kaydetti.
Altunhisar’da bulunan Keçi Kalesi’nin Melendiz Dağları’nın dışarıdaki kale vasfını gördüğünü belirten Eryaman, “Buna emsal başka küçük çaplı geçişlerde de garnizon stili kule yahut kaleleri görmemiz mümkün. Bu bir Orta Çağ kalesi. O periyotta karar süren devletler ve hatta imparatorluklar tarafından faal olarak kullanılmış. Yapının mevcut haliyle temelinde 20. yüzyılın başlarına ya da 19. yüzyıl sonlarına kadar faal biçimde kullanıldığına yönelik bilgilere ulaşabiliriz. Münasebetiyle aşağı üst 700-800 yıl boyunca farklı maksatlarla Murtaza Kalesi’nin kullanımda olduğunu anlıyoruz.” sözlerini kullandı.
“Restorasyonla turizme kazandırılması düşünülebilir”
Eryaman, kale içerisinde değişik ünitelerin olduğunu anlatarak, bu ünitelerin çöktüğünü ama vücut duvarlarının sağlam olduğuna dikkati çekti.
Tarihi yapıda bilimsel hafriyat ve onarım çalışmalarının başlatılması gerektiğini vurgulayan Eryaman, şunları kaydetti:
“Orta Çağ kalesi büyük oranda korunarak günümüze geldiği için onarımla turizme kazandırılması düşünülebilir. İçerisinde su sarnıçları var, kale vücut duvarlarında da harç tekniğinin kullanıldığını görüyoruz. Bu harcın vücut duvarlarındaki moloz yüklü duvar taşları ortasında da kullanıldığını ve birinci günkü üzere sağlam halde günümüze ulaştığını görebiliyoruz. Kalenin doğu cephesi sarp olduğu için rastgele bir taş yahut duvar uygulamasına gidilmemiş. Bu da Orta Çağ devrinde bu cins yapılarda ekonomik ve tabiatın sunduğu imkanların en güzel halde kullanıldığını gösteren hoş bir örnek. Vücut duvarlarında biz mazgal dediğimiz küçük çaplı, içe hakikat açılan gözetleme pencerelerini görüyoruz. Bu pencereler birebir vakitte muhtemel bir akında, içerideki bulunan askerler tarafından ok atması için de özel sistemle kurulan gözetleme pencereleri.”
