2025’in en büyük keşiflerinden: Karahantepe ile tarih baştan yazılıyor: 12 bin yılın gizemi ortaya çıktı…

Şanlıurfa’daki Karahantepe, Archaeology Magazine tarafından 2025’in en değerli 10 keşfi ortasında gösterilerek kapağına taşındı. 12 bin yıllık bu Neolitik yerleşim, Taş Doruklar Projesi ile insanlık tarihini yine yazıyor ve Anadolu’yu dünyanın Neolitik başşehri yapmaya hazırlanıyor.

Şanlıurfa’nın derinliklerinde binlerce yıldır gizlenen 12 bin yıllık sır nihayet gün yüzüne çıktı. Tüm dünyanın merakla takip ettiği bu keşif, insanlık tarihinin başlangıcına dair bilinenleri büsbütün değiştirdi. Arkeoloji topluluğunu derinden sarsan gelişmeyle medeniyetin “sıfır noktası” tekrar tanımlanıyor.

Şanlıurfa’nın tozlu toprakları altında uzun yıllar uyuyan devasa gizemler birer birer ortaya çıkıyor. Arkeoloji dünyasını ayağa kaldıran ve “insanlığın şafağı” olarak isimlendirilen bu buluntu, bildiğimiz her şeyi altüst edecek nitelikte.

Göbeklitepe’nin kardeşi Karahantepe, artık yalnızca bir hafriyat alanı değil; medeniyetin doğum dokümanı olarak global gündemin doruğuna yerleşti.

DÜNYANIN EN DEĞERLİ 10 KEŞFİ ARASINDA

Şanlıurfa’da sürdürülen Taş Doruklar Projesi, milletlerarası alanda dev bir muvaffakiyete ulaştı. Dünyanın en itibarlı arkeoloji mecmualarından Archaeology Magazine, Karahantepe’yi “2025 Yılının En Kıymetli 10 Keşfi” listesine alarak kapağına taşıdı. 12 bin yıllık bu gizemli yerleşim, artık sadece Anadolu’nun değil, tüm insanlığın ortak mirası olarak kabul edildi.

BAKAN ERSOY: “NEOLİTİK DÖNEM’İN BAŞŞEHRİ OLACAK”

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, toplumsal medya hesabından bu gururu paylaştı.

Bakan Ersoy, Taş Tepeler kapsamındaki bilimsel çalışmaların insanlık tarihine ait yerleşik görüşleri kökünden değiştirdiğini belirtti. Ersoy, açıklamasında şu sözlere yer verdi:

“Karahantepe dünya sahnesinde! Yürüttüğümüz bu kapsamlı süreç, Taş Tepeler’i dünyanın Neolitik başşehri olarak tescilleyecek. Anadolu’nun 12 bin yıllık kıssasını bilimle gün yüzüne çıkarmaya kararlılıkla devam edeceğiz.

“TAŞ DORUKLAR NEDEN BU KADAR KIYMETLİ?

Karahantepe’de ortaya çıkarılan sembolik figürler, mimari yapılar ve heykel sanatı, Neolitik periyot beşerinin düşünüldüğünden çok daha organize ve sanatsal bir topluma sahip olduğunu kanıtlıyor.

Mikro tahlillerden arkeometriye kadar en ileri tekniklerle yürütülen hafriyatlar, yerleşik hayata geçişin sırf tarımla değil, inanç ve ritüellerle de şekillendiğini gösteriyor.

Şanlıurfa Valiliği ile Büyükşehir Belediyesinin dayanağıyla ilerleyen bu “büyük yolculuk”, Türkiye’nin kültürel diplomasideki en tesirli silahlarından biri oldu. 12 bin yıl sonra yine canlanan bu topraklar, tüm dünyayı kadim geçmişimizle yüzleşmeye çağırıyor.

TAŞ TEPELER

Taş Zirveler (Taş Zirveler Projesi), Şanlıurfa merkezli bir arkeolojik teşebbüstür ve Neolitik Devir’in (yaklaşık MÖ 10.000-7.000) en erken evrelerini aydınlatmayı emeller. Bu proje, avcı-toplayıcı topluluklardan yerleşik hayata geçiş sürecini, sembolik kanıyı, toplumsal örgütlenmeyi ve anıtsal mimariyi inceleyen dünyanın en kapsamlı tarih öncesi araştırmalarından biridir.

TARİHÇESİ

• Keşif ve erken devirler: Bölgedeki en ünlü alan Göbeklitepe, 1995 yılında sistematik kazılara başlanarak dünya çapında tanındı (Klaus Schmidt öncülüğünde). Bu keşif, insanlık tarihini yine yazdırdı zira 12 bin yıl öncesine ilişkin anıtsal yapılar, tarım ve yerleşik hayatın beklenenden çok daha erken başladığını gösterdi. Karahantepe ise 1997’de Bahattin Çelik tarafından keşfedildi ve daha sonra Göbeklitepe ile ilişkili bir kültürün kesimi olarak değerlendirildi.

• Proje başlangıcı: Taş Doruklar Projesi (resmi ismiyle Şanlıurfa Neolitik Çağ Araştırmaları Projesi), 2021 yılında T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı (TGA) öncülüğünde resmen başlatıldı. Eylül 2021’de Şanlıurfa’da düzenlenen milletlerarası sempozyum ve tanıtım etkinlikleriyle duyuruldu.

• Genişleme ve aktüel durum: Proje, Göbeklitepe ve Karahantepe başta olmak üzere toplam 12 alanı kapsıyor: Harbetsuvan Doruğu, Gürcütepe, Kurttepesi, Taşlıtepe, Sefertepe, Ayanlar, Yoğunburç, Sayburç, Çakmaktepe, Yenimahalle ve başkaları. 36 akademik kurum (15’i Türkiye’den, 21’i uluslararası) ve 219 araştırmacı ile yürütülüyor. 2025 prestijiyle beşinci yılını tamamlayan proje, 30’dan fazla yeni keşifle insanlık tarihini tekrar şekillendirdi. Karahantepe’de 2019’dan beri ağır hafriyatlar sürüyor ve Göbeklitepe ile birlikte “dünyanın Neolitik başkenti” vizyonu güçleniyor.

Proje, Göbeklitepe’nin tapınak merkezli olduğu görüşünü genişleterek, yerleşim, ritüel ve günlük ömrün bir ortada olduğunu kanıtladı. Bugüne dek avcı-toplayıcıların bile karmaşık toplumlar oluşturabildiği, tarım olmadan yerleşik hayatın mümkün olduğu ortaya çıktı. Taş Doruklar, UNESCO Dünya Mirası listesindeki Göbeklitepe’nin etrafında 200 km’lik bir alanda yayılıyor ve insanlığın “büyük dönüşüm”ünü aydınlatıyor.Proje, memleketler arası stantlar (Roma, Berlin vb.), altyapı yatırımları (ziyaretçi merkezleri, araştırma laboratuvarları) ve Türk Hava Yolları üzere sponsorluklarla destekleniyor.