Boyundaki sinsi tehlike felce neden oluyor! Milyonları ilgilendiren risk
Dünya genelinde felç (inme) olayları üzerine yapılan son bilimsel araştırmalar, boyun bölgesindeki şah damarı tıkanıklığının ne kadar önemli ve yaygın bir halk sıhhati sorunu olduğunu bir sefer daha gözler önüne serdi.
Uluslararası Kardiyoloji ve Nöroloji kuruluşları, sinsi ilerleyen bu rahatsızlığın, beyne giden ana damarlardaki kan akışını kesintiye uğratarak kalıcı sakatlıklara ve vefata yol açabildiğini tabir etti.
PLAK BİRİKİMİ FELCİ NASIL TETİKLİYOR?
Şah damarı (karotis arterler), kalpten beyne kan taşıyan en kıymetli damar sistemini oluşturdu. Bu damarlarda ateroskleroz ismi verilen süreçle yağ ve kolesterol birikimi sonucu oluşan plaklar vakitle damarı daraltarak kan akışını kısıtladı. Daha tehlikeli olanı ise bu plaklardan kopan küçük modüllerin (emboli) daha ince olan beyin damarlarını tıkaması.
Dünyaca ünlü Cleveland Clinic Nörolojik Enstitüsü’nden Prof. Dr. Mark J. Fisher, şah damarı tıkanıklıklarının kıymeti hakkında bir açıklama yaptı.
Prof. Fisher, “Yapılan araştırmalar, iskemik felçlerin yaklaşık üçte birinin karotis arter hastalığından kaynaklandığını gösterdi. Hastalar ekseriyetle birinci başta rastgele bir belirti hissetmiyor, bu da onu ‘sessiz bir katil’ haline getiriyor” dedi.
Fisher, bilhassa yüksek tansiyon, diyabet ve yüksek kolesterol üzere risk faktörlerine sahip bireylerin tertipli tarama yaptırması gerektiğini vurguladı.
BİLİMSEL DATALAR TEHLİKENİN BOYUTUNU ORTAYA SERDİ
Saygın tıp dergisi The Lancet’te yayımlanan kapsamlı bir meta-analiz, şah damarı tıkanıklığı bulunan asemptomatik (belirtisiz) hastaların bile beş yıllık bir mühlet zarfında değerli oranda felç riski taşıdığını belirtti.
Analizde yer alan, Johns Hopkins Tıp Fakültesi vasküler cerrahi uzmanı Dr. Elizabeth Blanton, konuyla ilgili kıymetli bilgiler aktardı.
Dr. Blanton, “Yeni görüntüleme teknikleri ve biyobelirteçler üzerindeki çalışmalarımız, tıkanıklığın derecesinden bağımsız olarak, plak yapısının ne kadar istikrarsız ve kopmaya meyilli olduğunun asıl riski oluşturduğunu kanıtladı” açıkladı.
Blanton, bilhassa yumuşak ve lipid içeriği yüksek plakların ani felçlere neden olma potansiyelinin çok yüksek olduğunu tabir etti.
UZMANLARDAN ACİL DURUM İPUÇLARI
Uluslararası alanda tanınan nörobilimci Prof. Dr. Alain G. R. M. De Weerd (Leiden Üniversitesi Tıp Merkezi), şah damarı tıkanıklığının belirti verdiği durumlarda suratın hayat kurtardığını kaydetti.
Prof. De Weerd, “Geçici İskemik Atak (GİA), yani ‘mini felç’ olarak bilinen durum, büyük bir felcin habercisi olabilir. Yüzde kayma, kolda yahut bacakta ani uyuşma, konuşma zahmeti yahut bir beğenilen ani görme kaybı üzere belirtiler yaşandığında derhal bir acil servise başvurulmalı” ikazında bulundu.
Uzmanlar, teşhis ve tedavideki ilerlemelere karşın, hastalığın erken teşhisinin ve ömür üslubu değişikliklerinin (sağlıklı beslenme, sigarayı bırakma ve sistemli egzersiz) en faal müdafaa tekniği olduğunun altını çizdi.
