Kör köstebeğin 3 yeni türü keşfedildi
Hatay, Gaziantep, Kilis ve Diyarbakır’daki arazi çalışmaları sonucunda bilim dünyası için “Nannospalax garzanensis”, “Colaki” ve “Karyominor” ismiyle 3 farklı kör köstebek çeşidi tanımlandı.
Çalışma, Prof. Dr. Kankılıç’ın yanı sıra Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoteknoloji Kısmı Dr. Öğr. Üyesi İlkay Civelek, Öğretim Vazifelisi İlhan Tatyüz ve doktora öğrencisi Burcu Köse, Aksaray Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tolga Kankılıç, Dicle Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yüksel Coşkun ve Batman Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Kısmı Dr. Öğr. Üyesi Gökhan Yürümez’in katkılarıyla gerçekleştirildi.
Prof. Dr. Teoman Kankılıç, AA muhabirine, kör köstebekler üzerinde uzun müddettir çalıştıklarını söyledi.
Ankara Üniversitesi’nde yüksek lisans ve doktorasını bu alanda yaptığını anlatan Kankılıç, çalışmalarına Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi’nde devam ettiğini söyledi.
Kankılıç, Türkiye’nin birçok noktasında arazi çalışmalarına katıldığını belirterek, topladıkları yaklaşık 1100-1200 örneğin postlarını, dokularını incelediklerini vurguladı.
Kör köstebeklerin kromozom sayısı bakımından çeşitlilik gösteren organizma canlılar olduğunu anlatan Kankılıç, şöyle konuştu:
“Kör köstebekler morfolojik olarak birbirinin birebiri ancak genetik olarak çok farklı olan canlılar ve Türkiye’de bu hayvanlar gen merkezi olarak biliniyor. Türkiye, Balkanlar ve Afrika’ya kadar yayılış gösteren hayvanlar. Oligosen (33,7 milyon ile 23,8 milyon yıl evvel ortası yaklaşık 10 milyon yıl süren paleojen dönemi) vaktinden itibaren kademeli formda yayılış göstermişler.
Bunlar iki cins içerisinde sınıflandırılıyor. Güneydoğu Anadolu levant nesli ve Afrika’ya kadar olan kısım myospalax cinsi içerisinde. Anadolu’dan Balkanlara yanlışsız giden nesil da nannospalax olarak isimlendiriliyor. Bu hayvanlar kör, gözleri derilerinin altına gerilemiş halde bulunuyor. Toprak altında yaşıyorlar. Toprak altında açtıkları galerilerde patates, havuç, turp üzere yumru esaslı bitkilerin kökleriyle besleniyorlar. Başka köstebekle karıştırmamak lazım. Köstebekler böcek yiyen canlılar ve gözleri vardır. Bunlar körkösnü yahut kör köstebek olarak isimlendiriliyor.”
“BUNLAR KANSER OLMAYAN, KANSERE DİRENÇLİ CANLILARDIR”
Kankılıç, kör köstebeklerin bahçelerde sevilmeyen, tarım zararlısı hayvanlar olduğuna dikkati çekti.
Yeni keşfedilen köstebeklerin birçok özelliğinin bulunduğunu vurgulayan Kankılıç, şunları kaydetti:
“Bunlar kanser olmayan, kansere dirençli canlılardır. Bunun üzerinde de bir model olarak çalışmalar devam etmektedir. Körkösnülerin Türkiye’deki taksonomileri (sınıflandırma) sorunluydu. Yani Türkiye’de hangi çeşitler yaşıyor bilinmiyordu. Biz buna netlik kazandırmak istedik, bunların morfolojileri misal olduğu için cinsleri genetik yapılarıyla ayırmak istedik. Proje çalışmamız üç kademeli ilerledi. Morfolojik çalışmalar yani kafatasından ölçüler, diş yapıları tek tek hepsi incelendi. Öbür taraftan sitogenetik (kromozomların sayı, form ve yapılarıyla ilgilenen genetiğin bir alt branşı) çalışmalar yapıldı. Her birinin popülasyonundan aldığımız örneklerin karyolojik olarak kromozom sayıları belirlendi ve kromozom morfolojileri karşılaştırıldı. Mitokondriyal DNA’nın (mitokondri ismi verilen hücresel organellerin içinde bulunan dairesel kromozom) makul gen bölgeleri filogenetik (evrimsel gelişim) açıdan incelenerek bunların farklı oldukları belirlendi.”
Kankılıç, bundan sonraki araştırmalarında nannospalax tipi üzerine çalışacaklarını söyledi.
Daha evvel kör köstebeklerin Türkiye’de “ehrenbergi” olarak isimlendirilen bir çeşitle temsil edildiğine dikkati çeken Kankılıç, “Yeni çalışmamızda nannospalax ehrenberginin Türkiye’de bulunmadığı, İsrail’e ilişkin bir cins olduğunu belirledik. Hatay’ın Yayladağı ve Gaziantep’in Nizip ilçesi ile Kilis ve Diyarbakır’dan edindiğimiz örneklerin 3 farklı tipi temsil ettiğini belirledik ve bunu Q1 statüsünde Almanya’nın nitelikli bir mecmuasında yayımladık” diye konuştu.
