Yaşlılıkta hafızayı koruyor: Demans riskine karşı beklenmedik kalkan
Tıp dünyasında heyecan uyandıran yeni bir araştırma, halk ortasında “gece yanığı” olarak bilinen zona hastalığına karşı uygulanan aşıların, beyin sıhhati üzerinde ihtilal niteliğinde bir yan tesire sahip olduğunu gösterdi.
İngiltere’deki Oxford Üniversitesi tarafından yürütülen ve sonuçları saygın tıp dergisi Nature Medicine’da yayımlanan çalışma, rekombinant zona aşısının (Shingrix), demans tanısı alma ihtimalini %17 oranında düşürdüğünü kanıtladı.
BİLİŞSEL GERİLEMEDE %17’LİK GERİLEME
Araştırmacılar, 200 binden fazla bireyin bilgilerini tahlil ederek eski jenerasyon canlı aşılar ile yeni jenerasyon protein bazlı aşıları kıyasladı. Elde edilen bulgulara nazaran, yeni kuşak zona aşısı olan bireylerin, olmayanlara kıyasla demanssız geçen ömürlerinin ortalama 164 gün daha fazla olduğu belirlendi. Uzmanlar, bu tesirin hem erkeklerde hem de bayanlarda dengeli bir formda gözlemlendiğini bildirdi.
UZMANLAR NE DEDİ?
Araştırmanın başyazarı ve Oxford Üniversitesi Psikiyatri Kısmı’ndan Prof. Dr. Maxime Taquet, bahse ait yaptığı açıklamada şunları söz etti:
“Verilerimiz, yeni jenerasyon zona aşısı ile demans riskindeki azalma ortasında güçlü bir bağ olduğunu gösterdi. Bu aşının sunduğu müdafaa, yalnızca deri sıhhatini değil, birebir vakitte beynin işlevsel ömrünü de uzatıyor.”
Stanford Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden bulaşıcı hastalıklar uzmanı Dr. Pascal Geldsetzer ise çalışmanın ehemmiyetine dikkat çekerek şunları kaydetti:
“Zona aşısının Alzheimer ve bağlı demans tiplerine karşı sağladığı bu ek yarar, yaşlılık periyodu sıhhat siyasetlerini değiştirebilir. Enfeksiyonların hudut sistemi üzerindeki yıkıcı tesirini kırmak, nörodejeneratif süreçleri yavaşlatmakta kritik bir rol oynadı.”
MEKANİZMA NASIL İŞLİYOR?
Bilim insanları, zona aşısının bu hami tesirini iki temel teoriyle açıkladı.
Birinci teoriye nazaran, Varisella Zoster virüsünün (suçiçeği ve zona virüsü) hudut sisteminde yarattığı kronik enflamasyon aşı sayesinde baskılandı.
İkinci ihtimal olarak ise aşının içeriğindeki bileşenlerin, beyinde plak oluşumuna neden olan proteinlerin birikmesini dolaylı yoldan engellediği öne sürüldü. Bu gelişme, halihazırda dünya genelinde artan yaşlı nüfus ve demans olayları göz önüne alındığında, esirgeyici hekimlik ismine umut verici bir dönüm noktası olarak kayıtlara geçti.
