Beyaz kıtanın kanlı sırrı… 1.5 milyon yıllık…

Antarktika’nın Victoria Toprakları’ndaki Bonney Gölü’ne dökülen ve “Kan Şelalesi” (Blood Falls) olarak isimlendirilen tabiat olayı, son yapılan araştırmalarla bilim dünyasında yeni bir tartışma başlattı.

İlk sefer 1911 yılında Avustralyalı jeolog Griffith Taylor tarafından keşfedilen bu ürkütücü görüntü, o periyotta bölgeyi ziyaret eden kaşifler ortasında büyük bir kaygı ve şaşkınlığa yol açmıştı.

Beyaz buz kütlesinden sızan ağır kırmızı sıvı, birinci gözlemciler tarafından buzun “canlı olduğu ve kan ağladığı” halinde yorumlanmıştı.

Uzun yıllar boyunca suyun renginin kırmızı alglerden kaynaklandığı düşünülse de, çağdaş spektroskopik tahliller durumun çok daha karmaşık bir kimyasal süreç olduğunu ortaya koydu.

Buzulun yaklaşık 400 metre altında, 1.5 milyon yıl evvel hapsolmuş, çok tuzlu bir yer altı gölü tespit edildi. Bu gölün içeriğindeki demir, oksijenle temas ettiği anda oksitlenerek suyun rengini parlak bir kan kırmızısına dönüştürdü.

Araştırmanın derinleşmesiyle birlikte, bölgedeki mikroskobik hayat formları bilim dünyasının ilgisini çekti.

Dr. Jill Mikucki (Tennessee Üniversitesi, Mikrobiyolog):

“Bu suyun içinde yalnızca demir yok; oksijensiz ortamda, milyonlarca yıldır güneş ışığı görmeden hayatta kalan bir mikrop topluluğu mevcut. Bu organizmalar, güç elde etmek için demir ve sülfatları kullanarak hayatta kalmayı başarmışlar. Bu, diğer gezegenlerdeki ömür arayışımız için bir model teşkil etti.”

Ken Hudnut (ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu – USGS, Jeofizikçi):

“Kullandığımız radar sistemleri, buzun altındaki bu sıvı ağının iddia ettiğimizden çok daha geniş olduğunu gösterdi. Bu sızıntı, aslında buzulun içindeki devasa bir ‘atardamar’ sisteminin yüzeye yansıması olarak kayıtlara geçti.”

Bilim insanları, Kan Şelalesi’nin yalnızca görsel bir şölen olmadığını, tıpkı vakitte Jüpiter’in uydusu Europa yahut Mars üzere soğuk ve karanlık ortamlarda ömrün nasıl sürebileceğine dair bir ipucu sunduğunu belirtti.

Sıvının donma noktasının çok altındaki sıcaklıklarda akışkan kalması, yüksek tuz derişimi ve içerdiği kimyasal güç, ekstrem şartlarda hayatın hudutlarını tekrar tanımladı.

Bilim insanları, Antarktika’nın derinliklerinden gelen kan kırmızısı sızıntının, milyonlarca yıldır dış dünyadan kopuk yaşayan bir ekosistemin nefes alışını temsil ettiğini belirledi.

Buzun altındaki devasa rezervuarın yüzeye sızmasıyla oluşan bu fenomen, hem jeolojik hem de biyolojik bir vakit kapsülünü gün yüzüne çıkardı.

Antarktika’nın en kurak bölgelerinden biri olan Dry Valleys (Kuru Vadiler) bölgesinde yer alan Kan Şelalesi, keşfedildiği 1911 yılından bu yana gizemini korudu.

Bembeyaz karların ortasında bir yara izini andıran bu pas kırmızısı akıntı, çağdaş teknolojinin sağladığı imkanlarla tekrar incelendi.

Araştırmalar, bu tabiat olayının yalnızca kolay bir renk değişimi olmadığını, buzulun altında sıkışmış antik bir deniz suyunun yansıması olduğunu kanıtladı.

Yeni jenerasyon elektron mikroskopları kullanılarak yapılan incelemeler, suyun rengini veren ana ögenin sanılanın bilakis yalnızca demir mineralleri değil, “nanosfer” ismi verilen çok küçük, demir açısından varlıklı kürecikler olduğunu saptadı. Bu amorf yapılar, buzulun altındaki yüksek basınçlı ortamdan yüzeye çıktığı anda atmosferdeki oksijenle temas ederek milisaniyeler içinde paslandı ve çevreyi ağır bir kırmızıya boyadı.

Kan Şelalesi’nden elde edilen bilgiler, astrobiyoloji dünyasında heyecan uyandırdı.

Güneş sistemindeki başka buz kaplı gök cisimlerinde, örneğin Satürn’ün uydusu Enceladus’ta misal bir kimyasal tepkinin gerçekleşme ihtimali üzerinde duruldu.

Uzmanlar, Taylor Buzulu’ndaki bu akıntının, yüzeyin altında güneş ışığı olmadan hayatın nasıl filizlenebileceğine dair en somut ispat olduğunu not etti.