Sakın bitti sanmayın: Zona yıllar sonra geri döndü
Zona tek taraflı şiddetli ağrı ve kabarcıklı döküntülerle kendini gösterir. Bağışıklık zayıfladığında risk artar; tek doz aşı ile büyük oranda önlenebilir.
ZONA HASTALIĞI (GECE YANIĞI) NEDİR?
Gece yanığı ismiyle da tanınan zona, varicella-zoster virüsünün yol açtığı viral bir enfeksiyondur. Bu virüs, suçiçeği geçirmiş bireylerde hudut hücrelerinde (dorsal kök ganglionlarında) uzun yıllar uykuda kalır. Bağışıklık sisteminin zayıflaması durumunda virüs yine canlanır ve hudut ile deri dokusunu etkileyerek şiddetli ağrı ile birlikte kabarcıklı döküntüler oluşturur.
ZONA HASTALIĞI NEDEN ORTAYA ÇIKAR?
Hastalık, çocukluk yahut erişkin periyotta geçirilen suçiçeği sonrası bedende kapalı kalan varicella-zoster virüsünün faal hale gelmesiyle gelişir. Bağışıklığı baskılayan faktörler –grip üzere enfeksiyonlar, ileri yaş, HIV/AIDS, kanser tedavileri, immünsüpresif ilaçlar yahut steroid kullanımı– virüsün uyanmasına taban hazırlar.
ZONA HASTALIĞI BELİRTİLERİ NELERDİR?
Hastalık çoklukla bedenin tek bir tarafında başlar. Birinci kademede yanma, karıncalanma, hassasiyet ve şiddetli ağrı hissedilir. Akabinde kırmızı lekeler belirir, bunlar süratle sıvı dolu kabarcıklara dönüşür ve vakitle kabuklanır. Eşlik eden belirtiler ortasında ateş, baş ağrısı, titreme, ışığa hassasiyet, yorgunluk ve genel halsizlik yer alır.
ZONA HASTALIĞI NASIL TEŞHİS EDİLİR?
Çoğu olayda klinik muayene ile teşhis kolaylıkla konulur. Tipik tek taraflı döküntü ve ağrı kombinasyonu belirleyicidir. Az kuşkulu durumlarda Tzank testi uygulanır: Döküntüden alınan örnek özel boyama ile mikroskopta incelenir. Sırf ağrı devri teşhis için yetersiz kalır; deri lezyonlarının görünmesi mecburidir.
ZONA HASTALIĞI NASIL ÖNLENİR?
Zonadan korunmak aşı ile mümkündür. 2006’da geliştirilen ve Türkiye’de 2015’ten itibaren kullanılan zona aşısı, tek doz formunda uygulanır. Aşı, hastalığın oluşma riskini büyük ölçüde azaltır; oluşması halinde ise belirtilerin şiddetini hafifletir. Uzmanlar, 60 yaş üstü bireylere dermatoloji onayıyla aşıyı tavsiye eder.
