Bu da Çin’in 15 Temmuz’u
YENİÇAĞ – Arslan Bulut / Görüş
Önce BBC’nin Çin muhabirinin haberine bakalım…
BBC Çin muhabiri Stephen McDonell, “Çin en kıdemli generalini neden tasfiye etti?” başlıklı bir haber-analiz yaptı.
Haber-analizde şöyle denildi:
“Ülkenin en kıdemli generali Cang Youşia ve bir öteki üst seviye kumandan general Liu Zhenli hakkında hafta sonunda başlatılan soruşturma, Çin’de seçkinlerin güç çabasını gündeme getirdi. Hatta ülkenin savunma kapasitesi hakkında da kıymetli soru işaretleri yarattı.
75 yaşındaki Cang, orduyu yöneten Merkezi Askeri Komite’nin lider yardımcısıydı.
Çin Devlet Bakanı Şi Cinping’in yönetimindeki komite orduyu yönetiyor.
Genelde yedi üyeden oluşan komitenin üye sayısı artık yalnızca iki: Şi Cinping ve General Cang Şangmin.
Diğer tüm üyeler, daha evvelki tutuklamaları izleyen ‘yolsuzlukla mücadele’ operasyonları kapsamında tasfiye edildi.
Komisyon, milyonlarca askeri işçinin denetiminden sorumlu…
Asya Topluluğu Siyaset Enstitüsü’nden Lyle Morris’e nazaran kurulda yalnızca Şi ve bir öbür generalin kalması, ‘eşi gibisi görülmemiş bir durum.’
BBC’ye konuşan Morris, ‘Çin Halk Kurtuluş Ordusu dağılmış durumda’ diyor ve Çin ordusunda ‘büyük bir liderlik boşluğu olduğu’ yorumunda bulunuyor.
Morris, bu kadar çok sayıda generalin misyondan alınmasının gerçek nedeninin ne olduğunu sorduğumda şu cevabı verdi:
‘Çok fazla dedikodu var. Bu noktada neyin hakikat, neyin yanlış olduğunu bilmiyoruz. Ancak Şi Cinping için durum katiyen makûs. Hem liderliği hem de ordu üzerindeki denetimi açısından…’
Ulusal Singapur Üniversitesi’nden Doçent Chong Ja Ian da General Cang’ın gözden düşüşünün gerçek nedeni konusunda emin olmadığını ancak çok fazla söylenti olduğunu vurguladı.
Chong Ja Ian, ‘ABD’ye nükleer sırları sızdırmaktan, darbe tezgâhlamaya ve klikler ortasında çatışmaya dek çeşitli senaryolar var. Hatta Pekin’de bir silahlı çatışma yaşandığı bile söyleniyor. Ancak Cang ve Liu’nun gözden düşüşü ile dedikodular iki şeye işaret ediyor: Şi hala tartışma götürmez başkan ve Pekin’den bilgi akışı üzerinde değerli maniler var. Bu da meçhullüğü körüklüyor ve spekülasyonları besliyor’ dedi.”
***
ABD’nin, Venezuela petrolüne el koyduğu, Çin’in jenerasyon yol projesini, İran’a müdahale ile kırmaya çalıştığı bir devirde, Çin devlet liderinin ülkenin en üst seviye kumandanlarını misyondan alması, Türkiye’deki 15 Temmuz tasfiyesine benzemese de orduda tasfiye yapılması açısından kıymetli… “ABD’ye nükleer sırları sızdırmaktan, darbe tezgâhlamaya ve klikler ortasında çatışmaya dek çeşitli senaryolar”dan bahsedilmesi de bir tasfiye operasyonunu doğruluyor.
Bu durum, ABD’nin Çin ile büyük hesaplaşmaya gitmeden evvel Venezuela, Grönland ve İran operasyonlarına girişmesi, daima Çin’in dünya liderliğini önlemeye dönük adımlar olarak yorumlanıyor. ABD’nin Irak savaşı öncesi, Irak ordusunun kumandanlarını satın almış olması yahut subayların birçoklarının Kesnizani tarikatına mensup bulunması, Irak’ın savaşmadan teslim olması yolunu açmıştı. ABD’nin Çin ordusuna yönelik istihbarat operasyonu yapıp yapmadığına dair bir belirti olmasa da kumandanlara “ABD’ye nükleer sırları sızdırmak” yahut “darbe tezgâhlamak” üzere suçlamalardan bahsedilmesi, en azından Çin devlet başkanı Şi Cinping’in tasfiye ettiği kumandanlara, bu türlü büyük bir uğraşta güvenmediği ve şimdiden tedbir alma yoluna gittiği formunda yorumlanabilir. Münasebetiyle, “Bu da Çin’in 15 Temmuz’u” denilebilir.
