EMEKLİLİK YAŞINDA TEPE: LİBYA VE 70 YAŞ SINIRI
Dünya genelindeki emeklilik sistemleri incelendiğinde, Libya 70 yaş hududu ile listenin en başında yer alıyor. Hem bayanlar hem de erkekler için uygulanan bu yaş hududu, ülkenin iş gücü piyasasını güçlü tutma uğraşının bir kesimi olarak görülüyor. Lakin bu durum, ortalama ömür müddetinin 73 olduğu ülkede emeklilere dinlenmek için çok az vakit kalması nedeniyle global çapta tartışmalara yol açıyor.
AVRUPA ÜLKELERİNDE 67 YAŞ STANDARDI YAYGINLAŞIYOR
Yaşlanan nüfus ve düşük doğum oranları nedeniyle Avrupa kıtası, emeklilik yaşını en çok yükselten bölge pozisyonunda. Birçok gelişmiş iktisatta emeklilik yaşı 67 bandına çekilmiş durumda.
Danimarka: Şu an 67 olan emeklilik yaşını, 1970 sonrası doğanlar için 70’e çıkarmaya hazırlanıyor.
İtalya ve Yunanistan: Toplumsal güvenlik sistemlerini sürdürülebilir kılmak ismine emeklilik yaşını 67 olarak uyguluyor.
İzlanda ve Hollanda: 67 yaş hududu ile Avrupa’nın en geç emekli olan toplumları ortasında yer alıyor.
Avustralya: Kıta dışından bir örnek olarak, 2023 prestijiyle emeklilik yaşını 67’ye sabitleyen ülkelerden biri oldu.
EMEKLİLİK YAŞININ YÜKSELME NEDENLERİ
Uzmanlar, emeklilik yaşındaki bu artışın yalnızca bir tercih değil, ekonomik bir mecburilik olduğunu vurguluyor. Ömür müddetinin uzaması, emekli maaşı ödeme mühletini artırırken; faal çalışan nüfusun azalması fonların yetersiz kalmasına yol açıyor. Bu nedenle Danimarka, Hollanda, Portekiz ve Finlandiya üzere ülkeler emeklilik yaşını direkt “yaşam beklentisine” endeksleyen sistemlere geçiş yapıyor.
TÜRKİYE’NİN GLOBAL SIRALAMADAKİ YERİ
OECD bilgilerine nazaran Türkiye, tarihi süreçteki erken emeklilik uygulamaları nedeniyle bir “istisna” (outlier) olarak görülüyor. Lakin son yıllarda yapılan kademeli geçiş ıslahatları ile Türkiye’de de emeklilik yaşının 60-65 bandına yanlışsız ilerlediği görülüyor. Mevcut durumda Türkiye, Güney Afrika ve Hindistan üzere ülkelerle birlikte dünyanın en düşük resmi emeklilik yaşlarından birine sahip olsa da, sistemin sürdürülebilirliği için global trendlere ahenk çalışmaları devam ediyor.
Emeklilik yaş hesaplamasıEkonomi