Gavur Dağı’ndan sofralara: Tirşik Çorbasının gizemi
Osmaniye, Adana, Hatay ve bilhassa Kahramanmaraş’ın Andırın ilçesi başta olmak üzere Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu’nun dağlık bölgelerinde yetişen yılan pancarı olarak da bilinen tirşik otundan yapılan klasik bir çorbadır.
Gavur Dağları kökenli bu yemek, büsbütün doğal materyallerle el emeğiyle hazırlanır ve yöresel mutfağın en pahalı lezzetlerinden biri olarak kabul edilir. Halk ortasında “Andırın Doktoru” lakabıyla anılan Tirşik Çorbası, yüzyıllardır şifa kaynağı olarak sofralarda yer bulur.
Kış aylarında sıkça tüketilen bu çorba, ekşi tadı ve ağır kıvamıyla hem doyurucu hem de besleyicidir. Tirşik otu, tabiatta bizatihi yetişen endemik bir bitki olup, gerçek pişirildiğinde zehirli tesirleri büsbütün ortadan kalkar ve sıhhat dolu bir yemeğe dönüşür.
TİRŞİK ÇORBASININ MATERYALLERİ NELERDİR?
Tirşik Çorbası’nın temel gereci taze yahut kurutulmuş tirşik otudur. Standart bir tanım için şu gereçler kullanılır: 2-3 kilogram tirşik otu, yarım kilogram dövme yarma buğday, 250 gram nohut, 1 kilogram yoğurt yahut ayran, 2 su bardağı un, kâfi ölçüde tuz ve sıcak su. Kimi yöresel varyasyonlarda ezilmiş sarımsak, Maraş tarhanası yahut bulgur da eklenir. Nohut ve yarma çoklukla bir gece evvelden ıslatılır. Materyaller büsbütün doğal olup, katkı unsuru içermez. Tirşik otunun temizlenmesi ve doğranması sırasında eldiven kullanılması önerilir zira bitki ciltte tahrişe yol açabilir.
TİRŞİK ÇORBASI NASIL HAZIRLANIR?
Hazırlığı zahmetli lakin bir o kadar ödüllendirici olan Tirşik Çorbası, mayalanma süreciyle başlar. Evvel tirşik otları güzelce yıkanır, ince ince doğranır ve tuzla yoğrulur. Geniş bir tencereye nohut, yarma ve doğranmış otlar konur. Üzerine koyu ayran haline getirilmiş yoğurt dökülür, sıcak su eklenir ve karışımın üzeri büsbütün kapatacak halde un serpilir.
Bu formda hava almayacak biçimde 12-15 saat mayalanmaya bırakılır. Mayalanma sonunda otlar sararır ve ekşi bir koku oluşur. Akabinde tencere ocağa alınır, kısık ateşte 3-5 saat karıştırılarak pişirilir. Buharlaşan su yerine kaynar su eklenir. Pişmeye yakın tuz ve isteğe nazaran sarımsak ek edilir. Çorba kıvam aldıktan sonra ocaktan alınır. Bu uzun pişirme, otun zehirli unsurlarını büsbütün nötrler ve lezzetini ortaya çıkarır.
TİRŞİK ÇORBASININ SIHHAT YARARLARI VE KİMLER TÜKETMELİ?
Tirşik Çorbası, yüksek antioksidan içeriğiyle doğal bir antibiyotik olarak bilinir. Mide ve bağırsak sıhhatini dayanaklar, gastrite yeterli gelir, parazit düşürür ve hazmı kolaylaştırır. İdrar söktürücü tesiriyle ödem atar, idrar yolu enfeksiyonlarına yararlıdır. Kansızlıkla çaba eder, ateş düşürür, yaraları düzgünleştirir ve beden direncini artırır.
Düşük kalorili yapısıyla diyabet ve tansiyon hastalarına, romatizma şikayetleri olanlara önerilir. Halk inanışına nazaran yılda en az 7 defa tüketildiğinde o yıl hastalık görülmez. Antioksidanları sayesinde tümör oluşumunu engellemeye yardımcı olur. Her yaştan insan tüketebilir lakin çoka kaçmamak gerekir. Gebeler ve kronik hastalığı olanlar doktora danışmalıdır.
PİŞİRİLDİKTEN SONRA SAKLAMA VE TÜKETİM ÖNERİLERİ
Tirşik Çorbası pişirildikten sonra buzdolabında 4-5 gün tazeliğini korur, çabucak bozulmaz. Derin dondurucuda aylarca saklanabilir lakin tekrar kullanımdan evvel çözdürülüp ısıtılmalıdır. Hem sıcak hem soğuk tüketilir, ekseriyetle bulgur pilavı yahut ekmekle servis edilir. Çok tüketim ishale yol açabileceğinden ölçülü içilmelidir. Bu eşsiz lezzet, hem kültürel miras hem de doğal şifa kaynağı olarak kuşaktan nesile aktarılmaya devam ediyor.
