Sibirya’nın dondurucu topraklarında gün ışığına çıkarılan 2000 yıllık Tashtyk maskeleri, antik toplumların vefatla kurduğu tüyler ürpertici bağı gözler önüne serdi.
Yapılan incelemeler, bu maskelerin sırf birer yüz kalıbı olmadığını, ölüleri fizikî bir formda hayatta tutma uğraşının bir modülü olduğunu kanıtladı.
Rusya’nın Hakasya bölgesindeki Yenisey Irmağı kıyısında yürütülen arkeolojik çalışmalarda, M.S. 2. yüzyıla tarihlenen Tashtyk kültürüne ilişkin sıra dışı mezar kalıntılarına ulaşıldı.
“Uyuyan Devler” olarak isimlendirilen bu kurganlarda bulunan alçı maskeler, antik insanların fizikî görünümlerini milimetrik bir hassasiyetle günümüze taşıdı.
Araştırmacılar, maskelerin üzerindeki boya izlerinin ve kazınmış motiflerin, o devirdeki savaşçıların gerçek dövmelerini ve yüz çizgilerini yansıttığını saptadı.
KUKLALARIN İÇİNDEKİ KÜLLER
Kazıların en sarsıcı bulgusu ise maskelerin arkasındaki saklı ritüel oldu.
Arkeologlar, birçok mezarda direkt bir ceset yerine, deriden dikilmiş ve içi samanla doldurulmuş insan boyutundaki kuklalarla karşılaştı.
Bilimsel tahliller, ölen şahısların vücutlarının yakıldığını ve geriye kalan kemik modüllerinin bu deri bebeklerin içine yerleştirildiğini ortaya koydu.
Alçı maskeler ise bu kuklaların yüz kısmına yerleştirilerek, ölen kişinin toplumsal hayattaki varlığının fizikî olarak devam ettirilmesi amaçlandı.
ULUSLARARASI UZMAN GÖRÜŞLERİ
Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Oxford Üniversitesi Arkeoloji Enstitüsü’nden Dr. Peter Hommel, bu uygulamanın kolay bir defin sürecinden çok daha fazlası olduğunu vurguladı.
Hommel, “Bu maskeler, yaşayanlar ile ölüler ortasındaki sonu bulanıklaştıran bir teknolojidir. Toplum, kaybettiği bireyi yalnızca anmıyor, onu fizikî bir replika aracılığıyla ortalarında tutmaya devam ediyordu” sözlerini kullandı.
Cambridge Üniversitesi’nden Antropolog Dr. Svetlana Pankova ise maskelerdeki sanatsal ayrıntılara dikkat çekti.
Pankova, “Alçı üzerine işlenen her bir çizgi, kişinin hayattayken taşıdığı statü sembollerini ve karakteristik sözlerini müdafaayı hedeflemişti. Bu, Sibirya’nın sert tabiatında ölümsüzlüğü arayan bir halkın biyometrik arşividir” formunda konuştu.
