Karabasanın bilimsel açıklaması
Gecenin bir yarısı birdenbire uyanıp bedeninizi hareket ettiremediğinizi, göğsünüzün üzerinde ağır bir baskı hissettiğinizi ve odada yabancı bir varlığın olduğunu hayal etmeniz önerildi.
Yüzyıllardır farklı kültürlerde “karabasan” olarak isimlendirilen ve çeşitli efsanelere husus olan bu durum, çağdaş tıp tarafından “İzole Uyku Felci” olarak tanımlandı.
Araştırmalar, bu durumun sanılanın bilakis doğaüstü bir fenomen değil, büsbütün biyolojik bir aksaklık olduğunu ortaya koydu.
Bilim dünyasında “uyku felci” olarak isimlendirilen ve halk ortasında karabasan olarak bilinen durumun, beynin uyku evreleri ortasındaki geçiş yanılgısından kaynaklandığı kanıtlandı.
Uzmanlar, bu ürkütücü tecrübenin mistik bir güçten çok, REM uykusu sırasında kasların süreksiz olarak felç kalmasıyla kontaklı olduğunu söz etti.
REM UYKUSUNDA SİSTEMSEL HATA
Bilimsel bilgilere nazaran uyku felci, beynin süratli göz hareketi (REM) evresinden uyanıklık evresine geçerken yaşadığı bir senkronizasyon bozukluğu olarak kayıtlara geçti.
REM uykusu sırasında beyin, hayallerin fizikî olarak dışa vurulmasını engellemek için beden kaslarını süreksiz olarak felç etmekte Lakin kişi şimdi bu evredeyken zihinsel olarak uyandığında, beden bu komutu takip edemediği için hareket kabiliyeti kısıtlanmakta ve bu durum ağır bir endişe dalgasına yol açmakta.
UZMAN GÖRÜŞLERİ VE BULGULAR
Harvard Üniversitesi’nden Psikolog Dr. Richard McNally, konuyla ilgili yaptığı çalışmalarda uyku felci sırasında görülen halüsinasyonların kaynağına değindi.
McNally, beynin tehdit algılama merkezinin (amygdala) bu süreçte çok faal hale geldiğini, bu nedenle kişinin etrafındaki gölgeleri yahut sesleri birer tehlike olarak algıladığını belirtti.
California Üniversitesi’nden Sinirbilimci Dr. Baland Jalal, uyku felcinin nörolojik boyutunu şu sözlerle aktardı:
“Beyin, bedenin hareket etmediğini fark ettiğinde bu durumu mantıklı bir tabana oturtmaya çalışmaktadır. Göğüs kafesindeki baskı hissi, teneffüs kaslarının REM uykusundaki kısıtlı çalışmasıyla ilgilidir; lakin panik içindeki zihin, bunu üzerinde oturan bir ‘varlık’ olarak kurgulamaktadır.”
Pennsylvania Üniversitesi Uyku ve Teneffüs Nörobiyolojisi Kısmı’ndan Dr. Sigrid Veasey, düzensiz uyku saatlerinin ve ağır gerilimin bu durumu tetikleyen ana ögeler olduğunu vurguladı
Veasey, bilhassa sırt üstü yatış konumunun uyku felci yaşama mümkünlüğünü artırdığını klinik müşahedelerle paylaştı.
