Kıdem tazminatında kimsenin bilmediği uygulama: SGK uzmanı Özgür Erdursun yazdı

İşverene ilişkin bir ya da birkaç işyerinde bel­li bir müddet çalışmış bir işçi­nin, işini kaybetmesi halin­de işinde yıpranması, yeni bir iş edinmede karşılaşaca­ğı zahmetler ve işyerine sağ­ladığı katkı göz önüne alı­narak geçmiş hizmetlerine karşılık, patron tarafından personele yasal temeller dâhi­linde ödenen toplu para olarak verilir. Bu ise Kıdem tazminatı olarak tanımlanır.

Kıdem tazminatına dair SGK uzmanı Özgür Erdursun, çok kritik bilgileri bugünkü Dünya gazetesindeki köşe yazısında aktardı. Kıdem tazminatında 4857 sayılı İş Kanunu, 5953 sayılı Basın İş Kanunu ve 854 sayılı Deniz İş Kanunu kapsamında çalışanlar yararlanabiliyor.

Kıdem tazminatından ya­rarlanmak için iki değerli kaide gerekiyor. Erdursun, birinci olarak personelin birebir patrona ilişkin tıpkı yahut farklı işyerlerinde en az bir yıl çalışmış olması gerektiğini belirtirken, ikinci olarak da iş mukavelesinin kıdem taz­minatına hak kazandıracak biçimde sona ermesi gerektiğini söyledi.

İşçi hangi hallerde kıdem tazminatı alabileceğini söyleyen Erdursun şunları sıraladı:

● Patron tarafından, İş Kanu­nu 25/II (ahlak ve güzel niyet kural­larına muhalif haller) dışındaki se­beplerle iş kontratının feshe­dilmesi,

● İşçi tarafından, İş Kanunu 24. hususta gösterilen haklı se­beplerle iş mukavelesinin feshe­dilmesi,

● Muvazzaf askerlik hizmeti hasebiyle iş mukavelesinin fes­hedilmesi,

● Emekçinin bağlı bulunduğu ku­rum yahut sandıklardan yaşlılık, emeklilik yahut malullük aylığı ya da toptan ödeme almak gayesiyle işten ayrılması,

● Bayan çalışanın, evlendiği ta­rihten itibaren bir yıl içinde ken­di isteği ile işten ayrılması,

● Çalışanın vefatı nedeniyle iş mukavelesinin sona ermesi,

● Yaş koşulu dışında, sigortalı­lık mühleti ve prim gün koşulunu ta­mamlayan emekçinin kendi isteğiyle işten ayrılması.

Kıdem tazminatında yalnızca damga vergisi kesildiğini söyleyen Erdursun, gelir vergisi ve SGK priminin kesilmediğini belirtti.

Özgür Erdursun, kıdem tazminatında birden fazla emekçinin bilmediği lakin uygula­mada sık kullanılan değerli hak­lardan birini de altını çizerek şu biçimde anlattı:

“İşçi, emeklilikte “yaş şartı­nı” bekliyor olsa bile, sigortalı­lık müddeti ve prim günü şartları­nı tamamladığında kendi isteğiy­le işten ayrılıp kıdem tazminatına hak kazanabilir.

Bu çerçevede:

● 08.09.1999 öncesi sigortalı olanlar için 3600 gün şartlı ay­rılma hakkı,

● 08.09.1999 sonrası sigortalı­lar için 4500 gün ve 25 yıl sigorta­lılık üzere şartlar,

● 01.05.2008 sonrası sigorta­lılar için ise kademeli prim gün kuralları değer kazanmaktadır.

1 Mayıs 2008 sonrası sigortalılar (5510 sayılı Kanun) için prim gün şartı

Kıdem tazminatında genel ku­ral, “istifa halinde tazminat alına­maz” halindedir. Lakin 1 Mayıs 2008 sonrası sigortalı olanlar ba­kımından, yaş koşulu beklenirken prim günü tamamlandığında kı­dem tazminatı alınarak işten ay­rılma hakkı kademeli formda dü­zenlenmiştir.

Buna nazaran SSK (4A) kapsamın­da;

● 1.5.2008 – 31.12.2008 ortası sigortalı olanlar: 4600 gün

● 1.1.2009 – 31.12.2009 ortası sigortalı olanlar: 4700 gün

● 1.1.2010 – 31.12.2010 ortası si­gortalı olanlar: 4800 gün

● 1.1.2011 – 31.12.2011 ortası si­gortalı olanlar: 4900 gün

● 1.1.2012 – 31.12.2012 ortası si­gortalı olanlar: 5000 gün

● 1.1.2013 – 31.12.2013 ortası si­gortalı olanlar: 5100 gün

● 1.1.2014 – 31.12.2014 ortası si­gortalı olanlar: 5200 gün

● 1.1.2015 – 31.12.2015 ortası si­gortalı olanlar: 5300 gün

● 1.1.2016 ve sonrası sigortalı olanlar: 5400 gün

Bu koşulları sağlayan çalışanlar, Toplumsal Güvenlik Kurumu’ndan ilgili yazıyı alıp patrona suna­rak işten ayrılabilmekte ve kıdem tazminatını talep edebilmektedir.”