Konkordato ilanları patladı! İnşaat ve tekstil sektöründe büyük risk
Sıkılaştırma siyasetleri ve yüksek faiz oranlarının yol açtığı ekonomik sakinlik nedeniyle konkordato başvurusu kabul edilen firma sayısı, 2024’te yüzde 231 arttı. En riskli dallar olarak inşaat ve dokuma öne çıkarken, inşaatta 441, dokumacılıkta 240 şirket konkordato ilan etti. Konkordato durumuyla ilgili gelen tezler ortasında da bunu suistimal edenlerin olduğu öğrenildi. Faizlerin yüksek olması nedeniyle birtakım sanayicilerin şirketin içerisini boşaltıp faiz yoluyla çıkar sağlandığı argüman edildi.
Konkordatotakip.com sitesinin derlediği bilgilere nazaran, 2023 yılında 519 konkordato başvurusu kabul edilirken, 2024’te bu sayı yüzde 231,98’lik artışla bin 723 oldu. 2023 yılında 65 olan iflas kararı ise yüzde 103 oranında artışla 132’ye yükseldi. Konkordato ilan eden bölümlerde, inşaat ve dokumacılık öne çıktı. İnşaat dalı 441 konkordato ile birinci sırada yer alırken, 240 konkordato ile dokuma ikinci oldu.
‘İNŞAAT PİYASASI DÜZENLENMELİ’
İnşaat dalındaki konkordato artışını Türk Resmi Bölüm İnşaat Müteahhitleri Patron Sendikası (TÜRK-İNŞA) Genel Sekreteri İsmail Özkan, üç nedenin öne çıktığını lisana getirdi. Özkan, şu sözleri kullandı:
“Birinci neden; yüksek fiyat artışlarının kesimi çok zorlaması. Bilhassa kamuya iş yapan müteahhitler, yüksek enflasyon Türkiye İstatistik Kurumu datalarına yansımayınca ortadaki maliyet farkı münasebetiyle sorun yaşıyor. İkincisi, inşaat dalı olarak çuvaldızı biraz da kendimize batırmamız lazım. İşi alabilmek ismine yanlışsız fiyat vermeyen firmalarımız var. Rekabet ederken düşük fiyat verip, ziyan edince konkordato ilan ediliyor. Bunu Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu kayıtlarında, teminatlarını yakan firma sayısına baktığımızda da görebiliriz. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’ne bağlı Müteahhitler Odası’nın bölümü disiplin etmesi yahut bir inşaat piyasası düzenleme kurulu oluşturulması gerekiyor. Üçüncü sebep de yüksek faizler nedeniyle finansmana erişim zorlaşınca, öz sermayesi düşük olan şirketler konkordato sürecine girdi. Ayrıyeten kendi sermayeleriyle inşaat yapıp satan firmalar; alım gücünün düşmesi ve gayrimenkulun yatırım aracı olarak görülmesinde bir zayıflama olması sonucunda zora girdi.”
Örme Sanayicileri Derneği (ÖRSAD) Başkanı Fikri Kurt ise tekstildeki konkordato artışlarını kıymetlendirerek dalın her alanında ezalar arttığını vurguladı. Kurt, “Hükümet kusurları nedeniyle endüstriciler bedel ödüyor. Biz Avrupa Birliği (AB) ülkelerine tedarik yapıyoruz. 2021 yılında ham unsurlara gelen artırımlardan ötürü AB’ye tedarikimiz zayıfladı. Ham unsurun başındaki bölüm temsilcilerimiz fırsatçılık yaparak 3 dolarlık ham hususa 6,40 dolara çıkardı. Bir yıl boyunca faturalar dolar, avrolar ile kesildi ve ödemeler bu türlü yapıldı. Devlet bir sene sonra tedbir aldı. Devletin önlem almada gecikmesi ve fiyat artışlarını meydana getiren ham unsur tedarikçileri kesimin ihracatı düştü.” diyerek tekstildeki ham unsur problemine değindi.
SUİSTİMAL SAVI: ŞİRKETİN İÇERİSİNİ BOŞALTIYORLAR
Konkordato müracaatlarında suistimallerin de olduğunu kaydeden Kurt, faizlerin yüksek olduğu ortamda bir kısım endüstricinin, şirketinin içerisini boşaltıp kaynaklarını faize yatırıp kar elde etmeye yöneldiğini belirtti. Bu suistimal sonucunda konkordato ilan eden şirketlerin alacağını alamadığını anımsatan Kurt, şöyle devam etti:
“Son vakitlerde Türkiye’de konkordato şirketleri kuruldu. Devletin bu çeşit yolsuzlukları engellemesi lazım. 35-40 yıllık bir şirket konkordato ilan ediyorsa devlet bu şirketin aile etrafındaki mal varlıklarını da incelemeli. Kayıt dışılıkla ilgili çalışmalar yapılıyor lakin yetersiz. Maalesef haksız çıkar elde edenler affediliyor; dürüst, istihdam sağlayan, vergisini ödeyen endüstrici cezalandırılıyor. Acilen bu mevzuda önlemler alınmalı, geç kalındığı vakit, nasıl bedeller ödediğimizi gördük.”
“PARA, ÜRETİME DEĞİL FAİZE GELİYOR”
Yüksek faiz siyaseti uygulandığı periyotta konkordatoların artışının yanı sıra Türkiye’deki üretimden elde edilen bedelin yurt dışına aktarıldığını söz eden Kurt, “Türkiye’ye gelen sıcak para üretime değil faize geliyor. Ülkemizde çalışan endüstricinin paraları, bu faizlerle yurt dışına gidiyor. Çalışıyoruz, çabalıyoruz ancak Avrupalılara ve Türkiye’ye getirilen sıcak paranın faizi için üretim yapmış oluyoruz.” diye konuştu.
