Ölüm Vadisi’nde yürüyen kayaların sırrı
Kaliforniya ile Nevada hududunda yer alan Racetrack Playa’nın kurumuş göl yatağında, gerilerinde yüzlerce metrelik izler bırakarak yer değiştiren devasa kayalar, uzun yıllar boyunca paranormal teorilere ve bilimsel tartışmalara bahis oldu.
Hiçbir insan yahut hayvan müdahalesi olmadan tonlarca tartıdaki bu taşların nasıl hareket ettiği, Scripps Okyanus Bilimi Enstitüsü tarafından yürütülen kapsamlı bir çalışmayla gün yüzüne çıkarıldı.
Kaliforniya’daki Mevt Vadisi’nde onlarca yıldır kendi kendine hareket eden gizemli kayaların arkasındaki fizikî sistem, bilimsel müşahedelerle birinci defa somut datalara dayandırıldı.
Araştırmacılar, bölgedeki ekstrem hava şartlarının az bir birleşimiyle oluşan “ince buz tabakalarının” taşları kilometrelerce sürüklediğini saptadı.
BİLİMSEL MÜŞAHEDE VE GPS TAKİBİ
Araştırmanın öncülerinden olan ve bölgeye GPS donanımlı taşlar yerleştiren paleobiyolog Richard Norris, bu fenomenin “ince buz itişi” (ice shove) ismi verilen bir süreçten kaynaklandığını belirtti.
Norris ve grubu, göl yatağının kış aylarında nadiren suyla dolduğunu ve gece donduğunu gözlemledi.
Sabah güneşinin tesiriyle parçalanan bu geniş ve ince buz katmanlarının, hafif bir rüzgarla birlikte devasa bir yelken üzere hareket ederek taşları çamurlu taban üzerinde kaydırdığını söz etti.
UZMAN GÖRÜŞLERİ
Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan gezegen bilimci Dr. Ralph Lorenz, bu olayın yalnızca Dünya’ya mahsus olmayabileceğine dikkat çekti.
Johns Hopkins Üniversitesi Uygulamalı Fizik Laboratuvarı’nda vazife yapan Lorenz, misal hidro-meteorolojik süreçlerin Güneş sistemindeki öbür gök cisimlerinde de görülebileceğini vurguladı.
Lorenz, taşların hareket edebilmesi için su, buz ve rüzgarın kusursuz bir istikrarla bir ortaya gelmesi gerektiğini lisana getirdi.
NASA’da vazifeli bilim insanı Dr. Gunther Kletetschka ise, taşların hareketini sağlayan temel ögenin suyun altındaki sürtünme katsayısının düşmesi olduğunu kaydetti.
Kletetschka, buz katmanlarının hidrodinamik bir kaldıraç vazifesi görerek en ağır kayaları bile harekete geçirebildiğini savundu.
Yapılan çalışmalar, 2014 yılında birinci sefer kameralara yansıyan imajlarla desteklendi.
Bilim insanları, taşların bazen saatte yalnızca birkaç metre süratle ilerlediğini, lakin bu sürecin geride bıraktığı derin izlerin bölgenin sert tabiatında uzun mühlet korunduğunu saptadı.
Yıllardır süregelen “mistik güç” argümanları, bu somut bilgilerle birlikte yerini atmosferik fizik kurallarına bıraktı.
