Pınarbaşı ve Orduzu göleti dondu: Kuşlar için karanlık günler

Malatya’nın Battalgazi ilçesinde tesirli olan dondurucu soğuklar yüzünden Pınarbaşı Göleti, Orduzu Gelincik Göleti ve Yaygın Göleti’nin yüzeyi yer yer buzla kaplandı.

Kuşlar için hayati kıymet taşıyan bu sulak alanların donması, bölgedeki beslenme koşullarını önemli halde güçleştirdi.

Pınarbaşı Göleti (Orduzu Pınarbaşı Göleti olarak da bilinir), Malatya’nın Battalgazi ilçesine bağlı Orduzu Mahallesi’nde yer alan yapay bir sulak alandır. Malatya kent merkezine yaklaşık 3-5 km uzaklıkta, Malatya-Elazığ karayolu üzerinde konumlanmıştır.

Gölet, doğal kaynak sularının önüne set çekilerek oluşturulmuş yapay bir yapıdır. Temel maksadı, etraftaki tarım topraklarının sulanmasıdır. Resmi olarak 1979 yılında tamamlanarak su tutulmaya başlanmış ve ziraî sulama için hizmete girmiştir.

Göletin teknik özellikleri şöyle: Toplam uzunluğu yaklaşık 950 metre, ortalama genişliği 6 metre, azamî derinliği 9 metre ve su kapasitesi yaklaşık 1.600.000 m³’tür. Dar ve uzun bir hale sahip olup katmanlaşma hareketleri göstermez.

Bölge, tarih boyunca yerleşim görmüş bir alandır. Yaklaşık 1 km kuzeydoğusunda yer alan Arslantepe Höyüğü (Neolitik Çağ’dan itibaren 7 medeniyete konut sahipliği yapmış kıymetli bir arkeolojik sit), Roma ve Bizans periyotlarından kalma Aspuzu yerleşimi üzere ögeler nedeniyle Orduzu’nun esaslı bir yerleşim tarihi vardır. Lakin göletin kendisi 1979’dan itibaren çağdaş devirde kıymet kazanmıştır.

2009 yılında Orman ve Su İşleri Bakanlığı tarafından Turgut Özal Tabiat Parkı ilan edilmiş, 40,28 hektar (387 dekar) alanı kapsayan bir tabiat parkı statüsü kazanmıştır. 2010’lu yıllardan itibaren belediye tarafından peyzaj düzenlemeleri, rekreasyon yatırımları yapılmış; fuar alanı, lunapark, hayvanat bahçesi, kent ormanı, olimpik yüzme havuzu, kır düğün salonları üzere tesisler eklenmiştir. Günümüzde Malatya’nın en tanınan mesire ve piknik alanlarından biri haline gelmiştir.

Önemi: Ekolojik açıdan: Yapay olmasına karşın kıymetli bir sulak alan ekosistemi oluşturur. Kuşlar, balıklar ve öbür su canlıları için beslenme, dinlenme ve üreme alanı sağlar. Bilhassa göç yolları üzerinde yer alan Malatya’da, su kuşları için pahalı bir habitat niteliğindedir. Etrafındaki çam, sedir, badem ağaçları ve vadi yapısı ile biyoçeşitliliği dayanaklar. Yaz aylarında sulama nedeniyle bir kısmı kurusa da, genel olarak sulak alan işlevini sürdürür.

Rekreasyon ve turizm açısından: Malatya’nın en ağır ziyaret edilen mesire yeridir. Piknik, mangal, sandal gezintisi, yürüyüş, balık tutma üzere aktiviteler yapılabilir. Hafta sonları ve tatillerde on binlerce kişi ağırlar. Kent merkezine yakınlığı nedeniyle Malatyalılar için “doğal kaçış noktası”dır. Tabiat parkı statüsüyle müdafaa altına alınmış, estetik görüntüsü (çam ormanları ortasında uzanan gölet) ile fotoğraflık bir yerdir.

Ekonomik ve toplumsal kıymet: Tarım sulaması yanında, turizm ve dinlenme alanı olarak bölge iktisadına katkı sağlar. Malatya’nın yeşil kimliğini güçlendirir ve gerilimli kent hayatından uzaklaşma imkanı sunar.

Kısaca, Pınarbaşı Göleti 1979’da tarım hedefli doğmuş, 2009’da tabiat parkı olarak tescillenmiş ve bugün Malatya’nın hem ekolojik hem de toplumsal açıdan en bedelli alanlarından biridir. Soğuk havalarda buz tutması üzere olaylar, kuş popülasyonu için süreksiz zorluklar yaratsa da genel ehemmiyeti tartışılmazdır.