TARİHTE BUGÜN 27 Ocak

OLAYLAR

1521 – Mastaba Meydan Muharebesi: Canberdi Gazali İsyanı bastırıldı.
1695 – II. Ahmet’in vefatıyla, II. Mustafa Osmanlı padişahı oldu.
1785 – Georgia Üniversitesi (Amerika Birleşik Devletleri) kuruldu.
1880 – Thomas Edison, elektrik ampulünün patentini aldı.
1901 – Alman Çeşmesi açıldı.
1915 – Amerika Birleşik Devletleri Deniz Kuvvetleri, Haiti’yi işgal etti.
1918 – Amerikalı romancı Edgar Rice Burroughs’un yarattığı “Tarzan”ı husus alan birinci sinema, Gorillerin Tarzanı (Tarzan of the Apes) ismiyle ABD’de gösterime girdi. Oyuncu Elmo Lincoln, beyazperdenin birinci Tarzan’ı oldu.
1923 – İzmir’e gelen Mustafa Kemal Paşa, Karşıyaka’da trenden inerek, Ege seyahatine başladığı gün (14 Ocak) ölen annesinin (Zübeyde Hanım) kabrini ziyaret etti.
1926 – John Logie Baird birinci televizyon yayınını gerçekleştirdi.
1934 – Fransa’da Camille Chautemps istifa etti. Yeni hükûmeti, Édouard Daladier kurdu.
1934 – İpek Sinema Stüdyosu senaryo yarışı açtı.
1937 – Cenevre’de Milletler Cemiyeti toplantısında, Hatay’ın bağımsızlığı kabul edildi.
1940 – Millî Koruma Kanunu, Resmi Gazete’de yayınlandı.
1941 – II. Dünya Savaşı’nda İngilizler Eritre’ye girdi.
1943 – Varlık Vergisini ödemeyen mükellefler, borçlarını “bedenen çalışarak ödemeleri” için çalışma kamplarına gönderildi. Tümü İstanbullu gayrimüslimlerden oluşan 32 kişilik birinci kafile Aşkale’ye gerçek yola çıktı.
1945 – Sovyetler Birliği’nin Kızıl Ordu birlikleri, Polonya’da Almanya’nın kurduğu Auschwitz-Birkenau Toplama ve İmha Kampını ele geçirdi.
1948 – Birinci teyp satışa çıktı.
1954 – Köy Enstitüleri ile Birinci Öğretmen Okullarını, “İlk Öğretmen Okulları” ismi altında birleştiren yasa Meclis’te kabul edildi. Böylelikle Köy Enstitüleri kapatıldı.
1954 – Millet Partisi kapatıldı; din aslına dayanan ve amacını gizleyen bir parti olduğu tez edildi, yöneticileri de birer gün mahpus ve 250’şer kuruş para cezasına çarptırıldı.
1958 – Kıbrıs’ta 10 bin Türk “Taksim” lehinde şov yaptı. İngiliz askerleri topluluğun üzerine zırhlı araçlarla yürüdü, yaralananlar oldu.
1961 – Benoit Gouin, Kanadalı oyuncu
1965 – Ord. Prof. Ali Fuat Başgil’in 5 yıl mahpusu istendi. Ali Fuat Başgil İsviçre’de Fransızca olarak 27 Mayıs Askeri İhtilali isimli bir kitap yayınlamıştı.
1967 – Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi öğrencileri, yeni yönetmelik kararlarını protesto için boykota başladılar.
1967 – Apollo-1 uzay aracı, Kennedy Uzay Merkezi’nde test edildiği sırada yandı: Astronotlar Gus Grissom, Edward Higgins White ve Roger Chaffee hayatlarını kaybetti.
1969 – İstanbul Aksaray’daki Küçük Opera Tiyatrosu büsbütün yandı.
1973 – Amerika Birleşik Devletleri ve Vietnam ateşkes mutabakatı imzaladı.
1973 – Türkiye’nin Los Angeles Başkonsolosu Mehmet Baydar ve Konsolos Bahadır Demir, Ermeni örgüt ASALA tarafından öldürüldü.
1974 – Kıbrıs’ı Yunanistan’a vermek isteyen EOKA lideri Yorgo Grivas, Kıbrıs’ta kalp krizinden öldü, öldüğünde 75 yaşındaydı.
1976 – Balıkesir’de Adem Özkan isimli bir kişi, tarlalarını satarak geçimini sağlayan dedesini son tarlaları da satışa çıkarması üzerine uykudayken eldivenle boğarak öldürdü. 12 Eylül periyodunda idam edildi.
1980 – Beyoğlu’ndaki tarihi Markiz Pastanesi kapandı. Markiz, 23 Aralık 2003’te tekrar açıldı.
1983 – Dünyanın en uzun (53,9 km) denizaltı tüneli olan Seikan Tüneli açıldı. Tünel Japonya’nın Honshu ve Hokkaido adalarını birbirine bağlıyor.
1984 – Ankara Cumhuriyet Savcı Yardımcısı Doğan Öz’ü öldürmekten sanık İbrahim Çiftçi hakkındaki mevt cezası kararı Yargıtayca bozuldu. Altı yıldır tutuklu bulunan İbrahim Çiftçi tahliye edildi.
1988 – Server Tanilli’nin Nasıl Bir Demokrasi İstiyoruz adlı kitabı toplatıldı.
1991 – Somali diktatörü Siad Barre, isyancıların Başşehir Mogadişu’yu ele geçirmesi üzerine ülkeden kaçtı.
1994 – İçişleri Bakanı Nahit Menteşe, İstanbul Kumkapı Polis Karakolu’nda gözaltına alınan Vakkas Dost isimli vatandaşın, polis memuru Nurettin Öztürk tarafından dövülerek öldürüldüğünü açıkladı.
1994 – Özgür Gündem gazetesinin Ankara temsilciliğinde patlama oldu. Gazetenin Ankara Haber Merkezi’ne de molotofkokteyli atıldı.
1995 – Eylül 1994’ten beri Paris’te cezaevinde bulunan Dev-Sol lideri Dursun Karataş, 1995’te özgür bırakıldı. Dursun Karataş, uydurma kimlikle Fransa’ya giriş yaparken tutuklanmıştı.
1995 – Çocuk Hakları Mukavelesi, Türkiye tarafından çekince koyularak kabul edildi.
1996 – Bodrum açıklarındaki Kardak kayalıklarına, Yunan ve Türk gazetecilerin farklı ayrı bayrak dikmeleri Türkiye ile Yunanistan ortasında tansiyon yarattı.
1996 – Bursa’da 1963 yılından beri hizmet veren Teleferik özelleştirildi.
2000 – Kamuoyunda, İkinci Manisa davası olarak bilinen 10’u tutuklu 14 sanığın yargılandığı ve Yargıtay tarafından iki defa yoldan bozulan davada, sanıklar, 2 yıl 6 ay ile 15 yıl ortasında değişen mahpus cezalarına çarptırıldı.
2010 – Apple’ın işvereni Steve Jobs, aylardır beklenen taşınabilir bilgisayar ve akıllı telefon ortası çok işlevli tablet bilgisayarı iPad’i tanıttı.
2013 – Brezilya’nın Santa Maria kentinde bir gece kulübünde düzenlenen şov sırasında yangın çıktı ve 245 kişi yanarak hayatını kaybetti.[1]
2014 – Suriye’ye İsrail hava saldırısı gerçekleşti.

DOĞUMLAR

1571 – I. Abbas, Safevi Hanedanlığının 5. hükümdarı (ö. 1629)
1585 – Hendrick Avercamp, Hollandalı ressam (ö. 1634)
1662 – Richard Bentley, İngiliz ilahiyatçı ve eleştirmen (ö. 1742)
1679 – Jean François de Troy, Fransız Rokoko ressamı ve duvar halısı dizayncı (ö. 1752)
1756 – Wolfgang Amadeus Mozart, Avusturyalı bestekar (ö. 1791)
1775 – Friedrich Schelling, Alman İdealist düşünür (ö. 1854)
1808 – David Strauss, Alman ilahiyatçısı ve filozofu (ö. 1874)
1814 – Eugène Viollet-le-Duc, Fransız mimar ve teorisyen (ö. 1879)
1820 – Juan Crisóstomo Falcón, Venezuela devlet başkanı (ö. 1870)
1823 – Edouard Lalo, Fransız bestekar (ö. 1892)
1832 – Lewis Carroll, İngiliz müellif, matematikçi ve mantıkçı (ö. 1898)
1832 – Arthur Hughes, İngiliz ressam ve resimleyici (ö. 1915)
1836 – Leopold von Sacher-Masoch, Avusturyalı müellif (ö.1895)
1848 – Tōgō Heihachirō, Japon Filo Amirali (ö. 1934)
1850 – Edward Smith, İngiliz deniz subayı (ö. 1912)
1852 – Fulgence Bienvenüe, Fransız inşaat mühendisi (ö. 1936)
1859 – II. Wilhelm, Almanya İmparatoru (ö. 1941)
1859 – Pavel Milyukov, Rus tarihçi ve liberal siyasetçi (ö. 1943)
1860 – Gabriele Possanner, Avusturyalı tabip (ö. 1940)
1868 – Arthur Brofeldt, Fin siyasetçi (ö. 1928)
1878 – Olympe Démarez, Fransız avukat (ö. 1964)
1881 – Sveinn Björnsson, İzlanda’nın birinci Cumhurbaşkanı (ö. 1952)
1883 – Gottfried Feder, Alman ekonomist ve NSDAP’nin 6 kurucusundan biri (ö. 1941)
1886 – Frank Nitti, İtalyan mafya lideri (ö. 1943)
1888 – Victor Goldschmidt, Norveçli mineralog (ö. 1947)
1888 – George Relph, İngiliz aktör (ö. 1960)
1890 – Mauno Pekkala, Finlandiya Başbakanı (ö. 1952)
1893 – Song Qingling, Çinli devlet başkanı (ö. 1981)
1898 – Erich Zepler, Yahudi elektronik mühendisi ve satranç kompozitörü (ö. 1980)
1903 – John Carew Eccles, Avustralyalı nörofizyolog ve Nobel Fizyoloji yahut Tıp Mükafatı sahibi (ö. 1997)
1905 – Burhan Atak, Türk futbolcu (ö. 1987)
1910 – Edvard Kardelj, Yugoslav marksizminin kurucusu ve devrimci siyaset adamı (ö. 1979)
1910 – Felix Candela, İspanyol/Meksikalı mimar (ö.1997)
1919 – Hüseyin Peyda, Türk sinema oyuncusu (ö. 1990)
1921 – Donna Reed, Amerikalı oyuncu ve En Güzel Yardımcı Bayan Oyuncu Akademi Mükafatı sahibi (ö. 1986)
1924 – Rauf Denktaş, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin kurucusu ve siyasetçi (ö. 2012)
1926 – Ingrid Thulin, İsveçli oyuncu (ö. 2004)
1928 – Marie Daëms, Fransız oyuncu (ö.2016)
1931 – Gazanfer Özcan, Türk tiyatro ve sinema sanatkarı (ö. 2009)
1934 – Edith Cresson, Fransa’nın birinci bayan Başbakanı
1936 – Samuel C. C. Ting, Amerikalı fizikçi ve Nobel Fizik Mükafatı sahibi
1942 – Tasuku Honjo, Japon bilim insanı, immünolog ve Nobel Fizyoloji yahut Tıp Mükafatı sahibi
1940 – Ahmet Kurtcebe Alptemoçin, Türk siyasetçi, Bursa eski milletvekili ve iş insanı
1944 – Mairead Corrigan, İrlandalı toplumsal hizmet uzmanı (Katolik ve Protestanları bir ortaya getiren Barış İnsanları Örgütü’nün kurucusu ve Nobel Barış Mükafatı sahibi)
1944 – Nick Mason, İngiliz müzisyen ve Pink Floyd kümesinin bateristi
1948 – Mikhail Baryshnikov, Rus dansçı
1948 – Valeri Brainin, Rus-Alman müzik yöneticisi, müzik bilimci, bestekar ve şair
1955 – Nilgün Özhan Kasapbaşoğlu, Türk tiyatro, sinema oyuncusu ve seslendirme sanatçısı
1955 – Burhanettin Kocamaz, Türk siyasetçi
1957 – Frank Miller, Amerikalı çizgi romancı, muharrir ve film yönetmeni
1964 – Lale Başar, Türk tiyatro, dizi ve sinema oyuncusu
1965 – Attila Sekerlioglu, Türk asıllı Avusturyalı futbolcu ve teknik direktör
1965 – Oktay Kaynarca, Türk sinema, tiyatro ve dizi oyuncusu
1969 – Süleyman Atanısev, Türk tiyatro oyuncusu
1970 – Heather Nauert, Amerikalı gazeteci ve diplomat
1974 – Ole Einar Bjørndalen, Norveçli biatlet
1980 – Austin O’Riley, Amerikalı çıplak model ve pornografik sinema oyuncusu
1984 – Zoe Weiland, Alman oyuncu
1985 – Ruben Amorim, Portekizli eski ulusal futbolcu ve teknik direktör
1987 – Lupe Fuentes, Amerikalı çıplak model ve pornografik sinema oyuncusu
1990
Ahmet Üstüntaş, Türk biatlet
Murad Tagilov, Rus futbolcu
1992 – Jean Acosta Soares, Brezilyalı futbolcu
1997 – Betül Kutlu, Türk basketbolcu

ÖLÜMLER

98 – Nerva, Roma imparatoru (d. 30)
308 – Azize Nino, Gürcistan’da Hristiyanlığı yayan azize (d. 296)
457 – Marcianus, 450-457 ortasında Doğu Roma İmparatoru (Bizans) (d. 396)
672 – Vitalianus, 657’den 672’deki vefatına kadar Katolik Kilisesi için papalık yapmıştır
1635 – Nef’i, Türk şair (d. 1572)
1731 – Bartolomeo Cristofori, İtalyan müzik aleti imalcisi (d. 1655)
1814 – Johann Gottlieb Fichte, Alman filozof (d. 1762)
1851 – John James Audubon, Amerikalı ressam (d. 1785)
1901 – Giuseppe Verdi, İtalyan bestekar (d. 1813)
1913 – Ebüzziya Tevfik Bey, Türk gazeteci, müellif, yayıncı ve hattat (d. 1849)
1922 – Nellie Bly, Amerikalı gazeteci (d. 1864)
1922 – Giovanni Verga, İtalyan muharrir (d. 1840)
1930 – Leonardo de Mango, İtalyan ressam (d. 1843)
1933 – Charles Ernest Overton, Britanyalı biyofizikçi ve farmakolog (d. 1865)
1939 – Salih Münir Paşa, Türk diplomat ve eski Paris Büyükelçisi (d. 1859)
1940 – Isaac Babel, Sovyet-Rus müellif (d. 1894)
1949 – Boris Vladimiroviç Asafiev, Rus müzikolog ve bestekar (d. 1884)
1957 – Ali Naci Hüseyinov, II. Dünya Savaşı sırasında tümen komutanlığı yapmış bir Kızıl Ordu albayı (d. 1900)
1967 – Luigi Tenco, İtalyan müzisyen (d. 1938)
1972 – Şefik İnan, Türk siyasetçi (d. 1913)
1974 – Georgios Grivas, Kıbrıslı asker ve Rum tedhiş örgütü EOKA’nın lideri (d. 1898)
1974 – Leo Geyr von Schweppenburg, Alman asker (d. [1886]])
1974 – Rudolf Dassler, Puma’nın kurucusu (d. 1898)
1983 – Louis de Funès, Fransız sinema oyuncusu (d. 1914)
2008 – Suharto, Endonezya Devlet Başkanı (d. 1921)
2009 – John Updike, Amerikalı romancı (d. 1932)
2010 – Howard Zinn, Amerikalı tarihçi (d. 1922)
2010 – Jerome David Salinger, Amerikalı romancı (d. 1919)
2011 – Öner Ünalan, Türk müellif, mütercim ve araştırmacı (d. 1935)
2014 – Pete Seeger, Amerikalı insan hakları savunucusu ve müzikçi (d. 1919
2015 – Charles Townes, Amerikalı fizikçi ve Nobel Fizik Mükafatı sahibi (d. 1915)
2016 – Augusto Giomo, İtalyan basketbolcudur (d. 1940)
2017 – Wim Anderiesen Jr., Hollandalı eski futbolcudur (d. 1931)
2017 – Valeriy Bolotov, Ukraynalı ayrılıkçı ve Rusya yanlısı asker ve siyasetçi (d. 1970)
2017 – Henry-Louis de La Grange, Fransız müzikolog, müellif, eleştirmen ve tarihçi (d. 1924)
2017 – Robert Ellis Miller, Amerikalı bir sinema direktörüdür (d. 1927)
2017 – Brunhilde Pomsel, Alman radyocu ve haber muhabiri (d. 1911)
2017 – Emmanuelle Riva, Fransız oyuncu (d. 1927)
2017 – Gisella Sofio, İtalyan oyuncu (d. 1931)
2018 – Robert McCormick Adams Jr., Amerikalı antropolog ve arkeolog (d. 1926)
2018 – Royal Galipeau, Kanadalı iş insanı ve siyasetçidir (d. 1947)
2018 – Ingvar Kamprad, İsveçli iş insanı ve IKEA’nın kurucusu (d. 1926)
2018 – Mort Walker, Amerikalı çizgi roman sanatçısıdır (d. 1923)
2019 – Henry Chapier, Fransız gazeteci, sinema eleştirmeni, televizyoncu ve film yönetmeni (d. 1933)
2019 – Yvonne Clark, Amerikalı makine mühendisi ve akademisyendir (d. 1929)
2019 – Nina Fyodorova, Rus kayaklı koşucu (d. 1947)
2019 – Peter Magowan, Amerikalı iş insanı (d. 1942)
2019 – Konuta Oja, Eston matematikçi ve akademisyendir (d. 1948)
2019 – Erica Yohn, Amerikalı oyuncu (d. 1928)
2020 – Lina Ben Mhenni, Tunuslu aktivist, blog müellifi, eğitimci ve dilbilimci (d. 1983)
2021 – Gert Blomé, İsveçli buz hokeyi oyuncusu (d.1934)
2021 – Goddess Bunny, Amerikalı transseksüel şov sanatkarı, drag queen, oyuncu ve model (d. 1960)
2021 – Cloris Leachman, Amerikalı aktris, komedyen ve En Âlâ Yardımcı Bayan Oyuncu Akademi Mükafatı sahibi (d. 1926)
2021 – Mihrdad Minavend, İranlı futbolcu ve teknik yönetici (d. 1975)
2021 – Efraín Ruales, Ekvadorlu aktör, televizyon sunucusu, model ve müzisyen (d. 1984)
2021 – Carmen Vázquez, Porto Rikolu LGBT hakları aktivisti ve müellif (d. 1949)
2022 – Muhammed Ali Ferruhyan, İranlı özgür tarz güreşi (d. 1935)
2022 – Pavlo Kuznietsov, Ukraynalı siyasetçi (d. 1950)
2022 – Karl Spiehs, Avusturyalı sinema imalcisi (d. 1931)
2025 – Hucen Dimaşi, Tunuslu siyasetçi ve akademisyen (d. 1948)
2025 – Baldur Preiml, Avusturyalı kayaklı koşucu (d. 1939)
2025 – Emilia Contessa, Endonezyalı müzikçi, aktris, siyasetçi, model ve hayırsever (d. 1957)
2025 – Andrew N. Schofield, İngiliz taban mekaniği mühendisi ve Cambridge Üniversitesi’nde geoteknik mühendisliği profesörü (d. 1930)