TÜİK’in inanılmaz enflasyon hesabı: Detaylar çok şaşırtıcı

TÜİK’in açıkladığı enflasyon açıklamaları her ay tartışma konusu oluyor. Bağımsız araştırmacıların oluşturduğu ENAG ile TÜİK’in açıkladığı enflasyon sayıları ortasındaki makas vakitle kapansa da vatandaşların değerli bir kısmı TÜİK’in datalarına kuşku ile yaklaşıyor.

Gazeteci Alaattin Aktaş, Ekonomim’deki son yazısında TÜİK’in enflasyon hesaplamasında şaşırtan ayrıntıları kaleme aldı. Aktaş, yalnızca haberleşme ve cep telefonu fiyatlarında fiyat ve endeks ortasındaki farkın tutarsızlığına dikkat çekti.

Aktaş, TÜİK’in bilgilerine nazaran, 2003-2022 yılları ortasında cep telefonu fiyatları yüzde 2247 artarken yedek modül ve tamirat harcamalarının artışının ise yüzde 721 ve yüzde 1990 arttığını söyledi. Aktaş, buna karşın üç kalemin toplam endeksinin yüzde 48 düştüğünü söyledi.

Aktaş’ın yazısından ilgili kısım şöyle:

“TÜİK’in resmi datalarına nazaran Ocak 2003’teki cep telefonu fiyatı yaklaşık 334 lira.

Yine TÜİK’in kendi sayfasından alınmış dataya nazaran cep telefonunun fiyatı, fiyatların açıklandığı son tarih olan Nisan 2022’de 7.829 lira.

Artış oranı mı, tam yüzde 2247.

Cep telefonunun yer aldığı 08200 kodlu kümede telefon yedek modülü ve telefon tamir fiyatı de bulunuyor ancak onların tartısı çok düşük. Cep telefonunun yükü 2022 datalarına nazaran 0,9232, öbür iki kalemin tartısı ise yüzde 0,1377.

Peki kapsamında cep telefonu ile yedek kesim ve tamirat fiyatının bulunduğu, 2003 yılının başından 2022 nisanına kadar fiyatların (TÜİK’e göre) yüzde 721 ile yüzde 2247 ortasında arttığı 08200 kodlu kümenin endeksi ne kadar yükselmiş olabilir? Bu kümede en büyük tartı cep telefonunda ve onun fiyatı yüzde 2247 artmış. Ya endeksteki artış? Ne artışı, bu kümenin endeksi kelam konusu devirde tam yüzde 48,29 düşmüş! Evet düşmüş!

Tekrar ediyorum! Kapsamda üç kalem var; onların fiyatı yüzde 721, yüzde 1990 ve yüzde 2247 artmış ancak bu üç kalemin ortalama endeksinde artış bir yana yüzde 48 düşüş olmuş!

Hayırdır, kapsamdaki üç kalem içinde en düşük fiyat artışı yüzde 720, o kadar bile artış yok, zati artış yok ki o kadar olsun!

Cep telefonu yedek kesimi da tamirat fiyatı de değerli harcama kalemleri değil. Değerli olan cep telefonu. Artık TÜİK’e soralım; bir yandan cep telefonu fiyatının Ocak 2003’ten Nisan 2022’ye kadar yüzde 2247 oranında, yani 22 kattan fazla arttığını söyleyeceksiniz, hem de cep telefonu fiyatının yarıdan fazla ucuzladığını! Hangisi gerçek?

Kaldı ki cep telefonu fiyatlarının ucuzlamak bir yana füze üzere tırmandığı gerçeği de ortadayken…”

YA TELEFON HİZMETLERİ?

“Haberleşme kümesindeki fiyat tuhaflığı cep telefonu, yedek modül ve tamirle hudutlu değil ki… Telefon hizmetleri kümesinde da oburu kadar olmasa da tuhaflık var.

Telefon hizmetleri kümesinde sabit telefon görüşme fiyatı, cep telefonu görüşme fiyatı, telefon aboneliğine ait hizmetler ve internet fiyatı yer alıyor.

2022 bilgilerine nazaran bu dört kalem içinde en büyük tartı yüzde 2,10 ile cep telefonu görüşme fiyatının, ikinci sırayı yüzde 0,52 ile internet fiyatı alıyor. Başka iki kalemin yükü çok değersiz, yüzde 0,098.

Sabit telefon görüşme fiyatı Ocak 2003-Nisan 2022 periyodunda yüzde 51 bin üzere inanılmaz bir artış göstermiş. Ancak bu kalemin hissesi o kadar düşük ki, toplama tesiri çok sonlu.

Önemli olan cep telefonu görüşme fiyatındaki yüzde 2987’lik ve internet fiyatındaki yüzde 479’luk artış.

Abonelik hizmetlerindeki artış yüzde 50 ile çok düşük kalmış ancak bu kalemin yükü öylesine az ki, genel tabloya bir tesiri yok.

Bu kümede öne çıkan iki kalem yüzde 2987 artışla cep telefonu görüşme fiyatı ve yüzde 479 ile internet fiyatı.

Peki bu iki kalemin sürüklediği telefon hizmetlerinin endeksi Ocak 2003-Nisan 2022 devrinde ne kadar artmış, sadece yüzde 130,40.

Bir kere daha soralım: Telefon hizmetleri kümesinin toplam yükü 2022 yılı için yüzde 2,72 ve bunun içinde en büyük yeri cep telefonu görüşme fiyatı ile internet fiyatı tutuyor. Bu iki kalemdeki artış oranı ne, sırasıyla yüzde 2987 ve yüzde 479. Bu iki kalemin baskın olduğu bu kümede bu periyotta kaydedilen artışın oranı ne, yüzde 130,40. Hayırdır, bu nasıl hesap?”