Türkiye’de heyecanlandıran keşif: Kör köstebeğin 3 yeni türü bulundu: Genetik sırlar çözülüyor
Hatay, Gaziantep, Kilis ve Diyarbakır bölgelerinde yürütülen saha incelemeleri sonucunda, “Nannospalax garzanensis”, “Colaki” ve “Karyominor” isimleriyle üç farklı kör köstebek çeşidi tanımlandı.
Bu çalışma, Prof. Dr. Teoman Kankılıç’ın yanı sıra birebir üniversiteden Dr. Öğr. Üyesi İlkay Civelek, Öğretim Vazifelisi İlhan Tatyüz ve doktora öğrencisi Burcu Köse; Aksaray Üniversitesi’nden Prof. Dr. Tolga Kankılıç; Dicle Üniversitesi’nden Prof. Dr. Yüksel Coşkun ile Batman Üniversitesi’nden Dr. Öğr. Üyesi Gökhan Yürümez’in katkılarıyla tamamlandı.
Prof. Dr. Teoman Kankılıç yaptığı açıklamada, kör köstebekler üzerine uzun yıllardır araştırma yaptıklarını belirtti.
Ankara Üniversitesi’nde bu alanda yüksek lisans ve doktorasını tamamladığını söz eden Kankılıç, çalışmalarını Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi’nde sürdürdüğünü söyledi.
Türkiye’nin çeşitli bölgelerinde arazi çalışmaları yaptıklarını anlatan Kankılıç, topladıkları 1100-1200 civarındaki örneğin post ve dokularını ayrıntılı incelediklerini vurguladı.
Kör köstebeklerin kromozom sayısı açısından büyük çeşitlilik gösterdiğini belirten Kankılıç, şöyle konuştu:
“Kör köstebekler morfolojik olarak birbirinin birebiri lakin genetik olarak çok farklı olan canlılar ve Türkiye’de bu hayvanlar gen merkezi olarak biliniyor. Türkiye, Balkanlar ve Afrika’ya kadar yayılış gösteren hayvanlar. Oligosen (33,7 milyon ile 23,8 milyon yıl evvel ortası yaklaşık 10 milyon yıl süren paleojen dönemi) vaktinden itibaren kademeli formda yayılış göstermişler.
Bunlar iki cins içerisinde sınıflandırılıyor. Güneydoğu Anadolu levant jenerasyonu ve Afrika’ya kadar olan kısım myospalax cinsi içerisinde. Anadolu’dan Balkanlara gerçek giden jenerasyon da nannospalax olarak isimlendiriliyor.
Bu hayvanlar kör, gözleri derilerinin altına gerilemiş halde bulunuyor. Toprak altında yaşıyorlar. Toprak altında açtıkları galerilerde patates, havuç, turp üzere yumru esaslı bitkilerin kökleriyle besleniyorlar. Başka köstebekle karıştırmamak lazım. Köstebekler böcek yiyen canlılar ve gözleri vardır. Bunlar körkösnü yahut kör köstebek olarak isimlendiriliyor.”
“BUNLAR KANSER OLMAYAN, KANSERE DİRENÇLİ CANLILARDIR”
Kankılıç, kör köstebeklerin bahçelerde istenmeyen, tarım zararlısı olarak görülen hayvanlar olduğuna dikkat çekti.
Yeni keşfedilen tiplerin pek çok değerli özelliğe sahip olduğunu tabir eden Kankılıç, şunları kaydetti:
“Bunlar kanser olmayan, kansere dirençli canlılardır. Bunun üzerinde de bir model olarak çalışmalar devam etmektedir. Körkösnülerin Türkiye’deki taksonomileri (sınıflandırma) sorunluydu. Yani Türkiye’de hangi çeşitler yaşıyor bilinmiyordu. Biz buna netlik kazandırmak istedik, bunların morfolojileri misal olduğu için tipleri genetik yapılarıyla ayırmak istedik.
Proje çalışmamız üç basamaklı ilerledi. Morfolojik çalışmalar yani kafatasından ölçüler, diş yapıları tek tek hepsi incelendi. Öteki taraftan sitogenetik (kromozomların sayı, form ve yapılarıyla ilgilenen genetiğin bir alt branşı) çalışmalar yapıldı.
Her birinin popülasyonundan aldığımız örneklerin karyolojik olarak kromozom sayıları belirlendi ve kromozom morfolojileri karşılaştırıldı. Mitokondriyal DNA’nın (mitokondri ismi verilen hücresel organellerin içinde bulunan dairesel kromozom) makul gen bölgeleri filogenetik (evrimsel gelişim) açıdan incelenerek bunların farklı oldukları belirlendi.”
Kankılıç, bundan sonraki çalışmalarında nannospalax tipine odaklanacaklarını belirtti.
Daha evvel kör köstebeklerin Türkiye’de sırf “ehrenbergi” tipiyle temsil edildiğini düşündüklerini lakin yeni araştırmada nannospalax ehrenberginin Türkiye’de bulunmadığını, bunun İsrail’e mahsus bir tıp olduğunu ortaya koyduklarını söyleyen Kankılıç, “Hatay’ın Yayladağı ve Gaziantep’in Nizip ilçesi ile Kilis ve Diyarbakır’dan edindiğimiz örneklerin 3 farklı tipi temsil ettiğini belirledik ve bunu Q1 statüsünde Almanya’nın nitelikli bir mecmuasında yayımladık.” diye konuştu.
