Milli Saraylar Başkanlığınca, Edirne Sarayı’nda yürütülen ihya çalışmalarında üç yıl geride kaldı, master planın yarısı tamamlandı.
Master plan kapsamında safha safha başlanan çalışmalarda şu ana kadar pek çok çalışmanın tamamlandığını söz eden Yıldız, Saray-ı Cedide-i Amire (Edirne Sarayı) alanında 11 yapının restore çalışmalarının sürdüğünü anlattı.
Su Maksemi ve Namazgah’ın çalışmalarının tamamlandığına işaret eden Yıldız, “Cihannüma Kasrı, Kum Hamamı ve Arz Odası’yla Bab-ı Saade’de de çalışmalar, bir iki ay içinde tamamlanacak düzeye getirildi. Daha evvel restore edilen Matbah-ı Amire, Kum Hamamı ve Adalet Kasrı da elden geçildi.” dedi.
Yıldız, Alay ve Çeşme meydanlarındaki çalışmalara başlanacağını lisana getirdi.
“MAHMUDİYE KIŞLASI ÇOK KIYMETLİ BİR ALAN”
İkinci etap çalışmalarının daha evvel cezaevi olarak kullanılan Mahmudiye Kışlası’nda yürütüleceğini belirten Yıldız, şöyle devam etti:
“Bu alan bizim için çok kıymetli. Yaklaşık 80 bin metrekare üzerine kurulmuş, 25 bin metrekare kapalı alanı olan muazzam bir kışla, bir Asakir-i Mansure-i Muhammediye Kışlası. Ayrıyeten hududumuza birinci giren yabancı konukların yahut gurbetçilerimizin birinci karşısına çıkan tarihi yapıtlardan bir tanesi. Bu istikametiyle burada yaptığımız çalışmaları bu misyona uygun yürütüyoruz.
Planlanan çalışmalar tamamlandıktan sonra bilhassa Ulusal Saray koleksiyonlarına ilişkin, Edirne’de kullanılmış koleksiyonlara ilişkin çok seçkin yapıtların yer alacağı bir müze olacak. Bununla birlikte Ulusal Saraylar Araştırma Merkezinin bir kısmı ve Edirne üzerine, bilhassa Edirne ve kültürel miras üzerine çok nitelikli bir kütüphane de burada yer alacak.”
Yıldız, ihyanın üçüncü etabında da peyzaj çalışmalarının yapılacağını söyledi.
“DEĞERLİ BİR HAZİNE”
Desteği için Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a teşekkür eden Yıldız, şöyle konuştu:
“Edirne Saray-ı Cedide-i Amire İhya Projesi, Türkiye’de şu an yürütülen en büyük tarihi eser ihya projesidir. Bu noktadaki vizyon ve liderlik, Sayın Cumhurbaşkanı’mıza aittir. Burada yüzlerce parsel arazi bir ortaya getirilebildiyse, onlarca tarihi yapıtın hafriyatı yapılabildiyse, bahsetmiş olduğum yerler boşaltılıp aslına uygun hale getirilmeye başlandıysa bunun altını çizmek ve hakkını teslim etmek gerekir.
İnşallah bu çalışmalar bittikten sonra yalnızca Türkiye ölçeğinde değil memleketler arası ölçekte de tarihi miras idaresi manasında çok kıymetli bir hazinenin Edirne’den başlayarak dünyaya örnek teşkil edeceğini düşünüyorum.”
Yıldız, ihyanın bir bütün olarak gelecek yılın sonunda tamamlanacağını duyurdu.
Soru üzerine Yıldız, Has Bahçe içinde kaldığı için taşınması planlanan Kırkpınar Yağlı Güreşlerinin yapıldığı Er Meydanı’nın da mevcut pozisyonuna yakın bölgede inşa edileceğini belirtti.
SARAYIN İHYASINDA SON DURUM
Deprem, yangın, işgal ve savaşlar nedeniyle büyük ölçüde tahrip olan Edirne Sarayı, 18 Ekim 2022’de Cumhurbaşkanlığı onayıyla Ulusal Saraylar Başkanlığına devredilmişti.
Sarayiçi’ndeki yaklaşık 1200 dönümlük alana yayılan yerleşkede yapıların onarımı, Mahmudiye Kışlası’nda müzecilik uygulamaları, doğal hayat alanlarının düzenlenmesi ve tarihi bahçelerin ihyası, eş vakitli sürdürülüyor.
Tunca Irmağı kıyısındaki Sarayiçi’nin en ikonik yapısı Cihannüma Kasrı, onarımla yine görünür hale geldi.
Yapıda 1500 metreküp istikameti taşı duvarı örüldü, çelik gergi ve vücut duvarı güçlendirmeleriyle konsolidasyon sağlandı.
Mermer kapı ve pencere söveleri ile ahşap doğramalar tamamlandı, yer kattaki özgün taş döşemelerde sona gelindi.
Altı katlı yapının kule kısmındaki Cihannüma Odası teşkil edildi. Kule külah çatısının tamamlanmasıyla kasır, 46 metre yüksekliğiyle kent siluetindeki yerini alacak.
550 METRELİK AVLU DUVARI TAMAMLANDI
“Kum Meydanı” olarak bilinen ikinci avlunun hududunu oluşturan 310 metrelik saray duvarları, özgün temelleri üzerine yükseltilerek restore edildi. Kum Meydanı’ndan Has Bahçe’ye açılan demir kapı da tamamlandı. Ayrıyeten Matbah-ı Amire’nin gerisinden geçen duvarların 240 metrelik kısmı de özgün temeller üzerinde ihya edildi. Böylelikle toplam 550 metre avlu duvarı tamamlanmış oldu.
İkinci avluda yer alan Arz Odası, Babüssaade girişi ve Kum Kasrı’nda vücut duvarları özgün haline kavuşturuldu. Ahşap konstrüksiyon çatı ve duvarlar tamamlanırken üst kurşun örtü ile Babüssaade revaklarında imalatlar sürüyor. Arz Odası’nı çevreleyen ahşap sütunlu revaklar tamamlandı, yer kaplamaları, ahşap tavan ve tezyinat işleri devam ediyor.
HAS AHIRLAR’DAKİ ÇALIŞMALAR SÜRÜYOR
“Süvari kışlaları” yanında, geçmişte silah deposu ve ahır olarak kullanılan, 1320 metrekare kapalı alana sahip tek katlı yapıda sıva raspaları, derz açma, ahşap çatının sökülmesi, temel duvarı güçlendirme ve özgün taban döşemelerinin ortaya çıkarılması süreçleri tamamlandı. Çatının tekrar teşkili, yer kaplamaları ile ahşap pencere ve kapı imalatları eş vakitli yürütülüyor.
Edirne Sarayı’nın ihyası, Ulusal Saraylar Bilim ve Kıymetlendirme Şurasının rehberliğinde mimar, mühendis, restoratör ve uzmanlardan oluşan takımlarla yürütülüyor. Onarım ve hafriyat çalışmaları dahil olmak üzere alanda günlük 500 işçi vazife yapıyor.